Mình đã cố làm giáo viên của con – và đây là bài học

Câu chuyện của mình: Khi tình yêu biến thành áp lực

Con mình vào lớp 1, mình háo hức lắm. Mình mua đủ loại sách, vở, bút màu. Mỗi tối sau bữa cơm, mình ngồi cạnh con, cầm tay chỉ từng bài. Mình nghĩ đây là cách thể hiện tình yêu với con.

Tháng đầu còn vui. Tháng thứ hai bắt đầu có tiếng thở dài. Tháng thứ ba, mình bắt đầu gắt gỏng: "Sao con không tập trung?", "Bài này mẹ giảng mấy lần rồi!", "Con có nghe mẹ nói không?"

Đến tháng thứ sáu, mỗi buổi học kết thúc bằng nước mắt – của con và cả của mình. Con bắt đầu tìm cách trốn: "Con đau bụng", "Con buồn ngủ", "Con muốn đi vệ sinh". Mình biết con không muốn học với mình nữa.

Mình không phải giáo viên – và đó là sự thật

Mình yêu con, muốn con giỏi. Nhưng yêu con không có nghĩa mình biết cách dạy. Giáo viên được đào tạo 4 năm đại học để hiểu tâm lý trẻ, biết cách giải thích phù hợp với từng độ tuổi, biết khi nào cần động viên, khi nào cần nghiêm khắc. Mình thì không.

Mình hay nói "Bài này dễ mà" – vì với mình (người lớn đã học xong cấp 3) nó dễ. Nhưng với con 6 tuổi mới học số, nó không dễ chút nào. Câu đó vô tình làm con thêm áp lực, thêm tự ti.

Những sai lầm mình hay mắc khi tự dạy con

• •Nói "Dễ mà" – làm con nghĩ mình dốt vì không làm được bài "dễ"
• •So sánh với bạn – "Bạn A làm được, sao con không?" – phá hủy sự tự tin
• •Giảng quá nhiều – con không tiếp thu được, càng giảng càng rối
• •Mất kiên nhẫn – la mắng khi con sai, khiến con sợ học
• •Kỳ vọng quá cao – muốn con hiểu ngay, quên rằng học cần thời gian

Con cư xử khác khi học với bố mẹ

Mình để ý một điều lạ: ở trường con làm bài bình thường, cô giáo khen con ngoan, chăm chỉ. Nhưng về nhà ngồi với mình thì đơ ra, không làm được gì cả.

Có thể vì ỷ lại – con biết mình sẽ chỉ, nên không cần cố gắng. Hoặc vì áp lực – con sợ làm sai mình buồn, sợ bị la, nên đầu óc trống rỗng.

Có hôm con còn phản kháng: "Mẹ đừng nói nữa, con biết rồi!" Nhưng rõ ràng con chưa biết. Con chỉ không muốn nghe mình giảng thêm nữa. Đó là dấu hiệu con đã quá tải.

Tại sao trẻ học kém hơn khi có bố mẹ ngồi cạnh?

• •Áp lực vô hình: Con sợ làm sai, sợ bố mẹ thất vọng
• •Ỷ lại: Biết có người chỉ, nên không cần tự suy nghĩ
• •Mất tập trung: Chú ý đến phản ứng của bố mẹ hơn là bài học
• •Căng thẳng: Khi não bộ căng thẳng, khả năng tiếp thu giảm 40%
• •Thiếu động lực nội tại: Học vì bố mẹ bắt, không phải vì muốn

Đồng hành khác gì với dạy học?

Mình phải mất một thời gian mới hiểu sự khác biệt quan trọng này:

• •Dạy học = Giảng giải, sửa bài, kiểm tra, đánh giá, cho điểm
• •Đồng hành = Quan tâm, động viên, tạo môi trường, và biết khi nào cần tìm hỗ trợ chuyên nghiệp

Mình không cần làm giáo viên của con. Đã có trường, có thầy cô, có công cụ học tập lo việc "dạy". Việc của mình là làm phụ huynh – người ở bên, động viên, tạo không gian học tập tốt, và quan trọng nhất: không tạo thêm áp lực.

10 dấu hiệu bạn cần dừng việc tự dạy con

Nhìn lại, mình thấy những dấu hiệu này từ lâu nhưng không chịu nhận. Nếu bạn thấy 3-4 dấu hiệu trở lên, có lẽ đã đến lúc thử cách khác:

• •Mỗi buổi học kết thúc bằng la hét hoặc nước mắt
• •Con tìm cách trốn tránh giờ học với bạn
• •Bạn kiệt sức sau mỗi buổi kèm
• •Quan hệ bố mẹ - con trở nên căng thẳng vì chuyện học
• •Con nói "Con ghét học" hoặc "Con ghét toán"
• •Bạn phải nhắc đi nhắc lại hàng chục lần mà con vẫn không làm
• •Con khóc trước khi bắt đầu học
• •Bạn thấy mình hay so sánh con với bạn bè
• •Điểm số của con không cải thiện dù bạn kèm nhiều
• •Bạn bắt đầu nghi ngờ khả năng của con

Mình thay đổi như thế nào – Bước từng bước

Quyết định không ngồi kèm con nữa không dễ. Mình lo: "Không kèm thì con có tự giác không?", "Con sẽ tụt hậu không?", "Người ta sẽ nghĩ mình là phụ huynh vô trách nhiệm?".

Nhưng mình quyết tâm thử. Đây là những thay đổi mình làm:

Bước 1: Chọn công cụ thay thế

Mình tìm ứng dụng học toán phù hợp cho con. Sau khi thử vài app, mình chọn Sorokid vì có hướng dẫn từng bước, có hình ảnh sinh động, có phần thưởng động viên. Quan trọng là con có thể tự học mà không cần mình ngồi cạnh.

Bước 2: Thiết lập thói quen mới

Mình và con thống nhất: mỗi tối sau bữa cơm, con tự học 15 phút với app. Mình không ngồi cạnh, nhưng ở gần đó nếu con cần. Sau đó, cả nhà có thời gian chơi cùng nhau.

Bước 3: Theo dõi từ xa

Mình xem tiến độ của con qua phần báo cáo cho phụ huynh trên app. Biết con học đến đâu, đúng bao nhiêu phần trăm, mà không cần ngồi cạnh kiểm soát.

Bước 4: Chuyển từ "kiểm tra" sang "hỏi thăm"

Thay vì hỏi: "Con làm bài chưa? Đúng bao nhiêu?", mình hỏi: "Hôm nay con học vui không? Có gì hay không?". Chuyển từ kiểm soát sang quan tâm.

Kết quả sau 3 tháng thay đổi

Điều mình không ngờ tới: khi không có mình ngồi cạnh "kiểm soát", con thoải mái hơn, học tốt hơn. Cụ thể:

• •Con tự giác hơn: Tự mở app học mà không cần nhắc
• •Không còn khóc: Không còn nước mắt trước giờ học
• •Quan hệ mẹ con cải thiện: Buổi tối dành để chơi, nói chuyện vui vẻ
• •Điểm toán tăng: Từ 7-8 lên 8-9 điểm
• •Con tự tin hơn: Bắt đầu nói "Con thích học toán"

Điều quan trọng nhất mình học được

Mối quan hệ giữa mình và con quan trọng hơn bất kỳ bài toán nào. Nếu việc kèm con học đang làm tổn thương mối quan hệ đó, thì cách đó không đúng – dù có bao nhiêu lý do "tốt đẹp" đi nữa.

Mình vẫn yêu con, vẫn quan tâm đến việc học của con. Chỉ là mình không làm "giáo viên" nữa. Mình làm phụ huynh – vai trò đúng đắn và quan trọng hơn nhiều.

Lời khuyên cho phụ huynh đang phân vân

Nếu bạn đang ở vị trí giống mình một năm trước – mệt mỏi, căng thẳng, muốn thay đổi nhưng sợ – đây là lời khuyên của mình:

• •Thử nghiệm 2 tuần: Dừng kèm con, dùng app hoặc công cụ khác, xem kết quả
• •Quan sát con: Con có vui hơn không? Có tự giác hơn không?
• •Quan sát mình: Mình có bớt căng thẳng không? Quan hệ gia đình có tốt hơn không?
• •Đừng sợ "người ta nghĩ gì": Bạn biết con bạn cần gì hơn ai hết
• •Tin tưởng con: Con có khả năng tự học, chỉ cần công cụ và môi trường phù hợp

Kết luận: Yêu con là biết buông tay đúng lúc

Một năm trước, mình nghĩ yêu con là phải ngồi cạnh con mỗi tối, giảng từng bài, sửa từng lỗi. Bây giờ mình hiểu: yêu con là biết khi nào cần buông tay để con tự bay.

Mình không hoàn hảo. Cách mình chọn có thể không phù hợp với mọi gia đình. Nhưng nếu bạn đang kiệt sức vì kèm con học – hãy biết rằng có cách khác. Bạn được phép thử. Bạn được phép thay đổi.