Con tính nhẩm hay sai – Mình từng đổ lỗi cho con, hóa ra nguyên nhân khác
Con tính 7+8=14, mình la con sai đơn giản vậy cũng sai. Nhưng sau khi tìm hiểu, mình nhận ra lỗi không phải ở con. Đây là hành trình mình sửa lại cách dạy con.
"7 + 8 bằng mấy con?" – "14 ạ!" – "SAI! Bao nhiêu lần rồi, sao con không tập trung!" Đó là câu mình hay nói với con suốt mấy tháng trời. Mỗi lần con tính nhẩm sai, mình lại nổi cáu. Mình nghĩ con không chịu nghe, con không tập trung. Cho đến khi một cô giáo nói với mình: "Chị ơi, con không sai vì lười. Con sai vì chưa có nền tảng." Câu nói đó thay đổi hoàn toàn cách mình nhìn nhận vấn đề.
Mình Từng Nghĩ Con Lười Suy Nghĩ
Con gái mình năm nay lớp 2. Toán ở lớp không quá khó, nhưng con cứ tính nhẩm là sai. Những phép cộng đơn giản như 8+7, 9+6, 15+8... con đều ra kết quả lệch 1 hoặc 2.
Mình nhớ có lần, cô giao bài về nhà 20 phép tính cộng trừ trong 10 phút. Con làm xong mình kiểm tra: sai 8 câu. Toàn những phép tính đơn giản.
Mình tức lắm. "Con không nghĩ gì khi làm à? Mẹ đã dạy con bao nhiêu lần rồi?"
Con cúi đầu im lặng. Mắt con rơm rớm.
Mình nghĩ con lười, con không tập trung, con không cố gắng. Mỗi tối mình ngồi kèm con luyện tính nhẩm, nhưng kết quả vẫn vậy. Con vẫn sai. Mình vẫn la.
Cho Đến Khi Mình Nói Chuyện Với Cô Giáo
Buổi họp phụ huynh, mình hỏi cô: "Con em tính nhẩm hay sai lắm, cô có cách nào không?"
Cô nói: "Chị ơi, con không sai vì lười. Con sai vì chưa thuộc bảng cộng trừ cơ bản. Con đang phải 'tính' thay vì 'nhớ'. Tính thì có thể sai. Nhớ thì nhanh và chính xác."
Mình sốc. Mình tưởng bảng cộng trừ là thứ tự nhiên, ai cũng biết. Hóa ra không phải.
Cô giải thích thêm: "Khi hỏi 8+7, nếu con đã thuộc thì con sẽ đáp ngay '15'. Nhưng nếu con chưa thuộc, con phải tính: 8+2=10, 10+5=15. Quá trình này dễ sai, nhất là khi con vội."
Mình nhận ra: Con không lười. Con đang phải làm nhiều bước trong đầu mà người lớn không thấy. Và mình cứ la con vì kết quả sai, mà không hiểu con đang gặp khó ở đâu.
3 Nguyên Nhân Khiến Con Tính Nhẩm Hay Sai
Sau khi tìm hiểu thêm, mình tổng hợp được 3 nguyên nhân chính:
1. Chưa thuộc bảng cộng trừ cơ bản
Đây là nguyên nhân phổ biến nhất. Nhiều bố mẹ (kể cả mình) nghĩ con học toán ở trường là đủ. Nhưng thực tế, trường chỉ dạy cách làm, không đủ thời gian để con luyện thuộc. Con biết 8+7=15, nhưng phải mất vài giây để tính. Trong khi bạn khác thuộc rồi thì đáp ngay.
2. Mất tập trung khi làm bài
Tính nhẩm cần não "rảnh". Nếu con đang lo lắng (sợ mẹ la, sợ sai, sợ hết giờ), não con bận xử lý cảm xúc thay vì xử lý con số. Đó là lý do nhiều con làm bài ở nhà với mẹ thì sai, nhưng tự làm một mình lại đúng nhiều hơn.
3. Áp lực thời gian
"Nhanh lên!" – "Sao làm chậm thế?" – Những câu này mình hay nói. Mỗi lần giục, con càng vội, càng sai. Con chưa kịp nghĩ đã phải trả lời, kết quả là đáp bừa.
Cách Mình Thay Đổi
Sau buổi nói chuyện với cô, mình quyết định làm khác đi.
Bước 1: Cho con học thuộc bảng cộng trừ như học thuộc bảng cửu chương
Mình in bảng cộng trong phạm vi 20, dán ở góc học tập của con. Mỗi ngày, con đọc qua 1 lượt trước khi làm bài. Sau 2 tuần, con bắt đầu nhớ những phép tính hay gặp.
Bước 2: Luyện tập không giới hạn thời gian
Mình ngừng đặt đồng hồ, ngừng giục con. "Con làm chậm cũng được, miễn là đúng." Ban đầu con mất 30 phút cho 20 phép tính. Sau 1 tháng, con làm trong 10 phút - mà sai ít hơn nhiều.
Bước 3: Dùng hình ảnh để con "thấy" số
Mình cho con học Soroban - bàn tính Nhật Bản. Con gạt các hạt trên bàn tính, "thấy" số 8 là gì, "thấy" việc cộng 7 vào như thế nào. Sau vài tháng, con tính nhẩm bằng cách hình dung bàn tính trong đầu - nhanh và chính xác.
Kết Quả Sau 3 Tháng
Bài kiểm tra toán 15 phút ở lớp, con được 9 điểm. Cô ghi chú: "Tiến bộ rõ rệt, tính nhanh và chính xác hơn."
Nhưng điều mình vui nhất không phải điểm số. Mà là con không còn sợ tính nhẩm nữa.
Có hôm con khoe: "Mẹ ơi, hôm nay bạn hỏi con 9+8 bằng mấy, con đáp ngay 17 luôn. Bạn nói con giỏi quá!" Mắt con sáng lên. Mình ôm con, thấy mình đã làm đúng khi thay đổi cách dạy.
Điều Mình Học Được
Đừng đổ lỗi cho con khi con tính sai. Con không lười, con không cố tình. Con chỉ đang thiếu nền tảng mà người lớn tưởng là có sẵn.
Tính nhẩm là kỹ năng cần rèn, không phải thiên bẩm. Có con tính nhanh hơn con khác không phải vì con đó thông minh hơn, mà vì con đó được luyện tập nhiều hơn.
La mắng không giúp con tính đúng hơn. Ngược lại, càng la con càng sợ, càng sợ càng sai. Một vòng xoáy tiêu cực.
Nếu con bạn đang tính nhẩm hay sai, đừng vội trách con. Hãy kiểm tra xem con đã thuộc bảng cộng trừ chưa. Nếu chưa, hãy bắt đầu từ đó. Nền tảng vững thì mọi thứ khác sẽ dễ hơn.
Lời Khuyên Cho Phụ Huynh
1. Kiểm tra nền tảng trước: Hỏi con vài phép tính cơ bản (8+5, 9+7, 15-8...). Nếu con mất hơn 3 giây mới trả lời, con cần luyện thuộc thêm.
2. Đừng giục khi con đang học: Cho con thời gian suy nghĩ. Đúng trước, nhanh sau.
3. Dùng công cụ hỗ trợ: Soroban, flashcard, app luyện tính nhẩm... đều giúp con học hiệu quả hơn là chỉ ngồi làm bài tập.
4. Khen tiến bộ, đừng chỉ nhìn kết quả: Con sai 5 câu thay vì 8 câu như trước? Đó là tiến bộ. Hãy khen con.
5. Kiên nhẫn: Thay đổi cần thời gian. 3 tháng là mốc để thấy tiến bộ rõ rệt.
Sorokid giúp con luyện tính nhẩm mỗi ngày qua bàn tính Soroban ảo. Con "thấy" số thay vì chỉ nghe, nên nhớ lâu và tính nhanh hơn.
Cho con thử miễn phí