7 dấu hiệu con cần được hỗ trợ thêm về toán – Điều mình ước mình biết sớm hơn

Tại sao điểm số không nói lên tất cả?

Mình từng tin rằng điểm số là thước đo chính xác nhất. Con được 6-7 điểm → con ổn. Nhưng mình sai.

Điểm số chỉ cho thấy kết quả của MỘT bài kiểm tra, tại MỘT thời điểm. Nó không cho thấy:

• •Con có HIỂU thật sự hay chỉ học thuộc để thi?
• •Con có TỰ TIN khi làm toán hay đang lo lắng?
• •Con có NỀN TẢNG vững hay đang hổng nhiều chỗ?
• •Con có YÊU THÍCH toán hay đang dần ghét bỏ?

7 dấu hiệu con cần được hỗ trợ thêm về toán

Đây là những dấu hiệu mình đã bỏ qua ở con mình. Mình viết ra để các mẹ khác không mắc sai lầm như mình.

Dấu hiệu 1: Con tránh né môn toán

"Mẹ ơi, con đau bụng, mai con nghỉ toán được không?" "Mẹ ơi, con làm bài Tiếng Việt trước được không?" "Mẹ ơi, con mệt quá, để mai con làm toán."

Con mình từng nói những câu này liên tục. Mình nghĩ con lười. Nhưng thực ra con ĐANG SỢ. Khi sợ một điều gì, bản năng tự nhiên là trốn tránh.

Dấu hiệu 2: Mất quá nhiều thời gian cho bài tập

Bài tập toán cô giao dự kiến 15-20 phút, con mình làm 1 tiếng. Mình nghĩ con chơi, không tập trung. Nhưng khi quan sát kỹ, mình thấy con ĐANG CỐ GẮNG. Con chỉ là... không biết làm thế nào.

Con ngồi nhìn đề, không biết bắt đầu từ đâu. Con thử, sai, tẩy, thử lại. Con mất 5 phút cho một phép tính mà đáng lẽ chỉ cần 30 giây.

Dấu hiệu 3: Hay nói 'con không biết' trước khi đọc đề

Mình đưa bài cho con, con chưa nhìn đề đã nói: "Con không biết làm đâu." Mình bực: "Chưa đọc sao biết không biết?"

Nhưng thực ra, đây là CƠ CHẾ TỰ VỆ. Con đã sai nhiều lần đến mức con mặc định: mình sẽ sai. Thay vì thử và sai (rồi bị la), con chọn bỏ cuộc ngay từ đầu.

Dấu hiệu 4: Kết quả bấp bênh – hôm 8 hôm 5

Bài kiểm tra tuần này: 8 điểm. Tuần sau: 5 điểm. Tuần sau nữa: 7 điểm. Mình nghĩ con "hên xui". Nhưng thực ra, đây là dấu hiệu NỀN TẢNG CHƯA VỮNG.

Khi nền tảng vững, kết quả sẽ ổn định. Khi nền tảng yếu, kết quả phụ thuộc vào: dạng bài có quen không, hôm đó con có tập trung không, có may mắn không...

Dấu hiệu 5: Biểu hiện lo lắng khi nhắc đến toán

Mình để ý: mỗi khi mình nói "Con làm bài toán đi", mặt con thay đổi. Nếu nói "Con đọc truyện đi", con vui. Nói "Con làm toán đi", con... xìu xuống.

Những biểu hiện lo lắng có thể là:

• •Thay đổi sắc mặt (tái đi, xìu xuống)
• •Cắn móng tay, vặn vẹo tay chân
• •Thở dài, nhíu mày
• •Nói nhỏ hơn, không hào hứng
• •Tìm cớ trì hoãn (đi uống nước, đi vệ sinh...)

Dấu hiệu 6: Con tự ti, so sánh bản thân với bạn

"Bạn A giỏi toán lắm mẹ ơi, con không bằng được đâu." "Con dốt toán lắm." "Con không thông minh như bạn B."

Khi con bắt đầu nói những câu này, đó là lúc con đã MANG NHÃN "dốt toán" lên mình. Và khi đã tin mình dốt, con sẽ ít cố gắng hơn → thành tích kém hơn → càng tin mình dốt. Vòng xoáy này rất nguy hiểm.

Dấu hiệu 7: Con 'đúng' ở lớp nhưng 'sai' ở nhà

Có lần mình hỏi con: "Bài này ở lớp con làm được không?" Con nói: "Con làm được." Nhưng về nhà, cùng dạng bài, con không làm được.

Điều này có thể do: (1) Ở lớp có cô hướng dẫn từng bước, (2) Con nhìn bài bạn, (3) Con làm theo khuôn mẫu mà không hiểu. Khi về nhà, không có hỗ trợ, con không biết phải làm gì.

Mình đã làm gì khi nhận ra con cần hỗ trợ?

Sau cuộc gọi của cô giáo, mình bắt đầu hành động. Đây là những bước mình đã làm.

Bước 1: Không trách con, không tự trách mình

Ban đầu mình muốn hỏi: "Sao con không nói với mẹ?" Nhưng mình kìm lại. Trách con chỉ khiến con sợ hơn, đóng cửa với mình.

Mình cũng không tự dằn vặt bản thân. Quan trọng là BÂY GIỜ, không phải TRƯỚC ĐÂY.

Bước 2: Nói chuyện với con – không phán xét

Mình ngồi xuống, ôm con, hỏi: "Con thấy học toán thế nào? Con có gặp khó chỗ nào không?" Mình hỏi bằng giọng nhẹ nhàng, không phải giọng tra hỏi.

Con im lặng một lúc, rồi nói: "Con không hiểu mấy bài nhân chia mẹ ạ. Bạn làm nhanh lắm, con làm chậm." Mình ôm con chặt hơn.

Bước 3: Tìm gốc rễ vấn đề

Mình cho con làm lại các bài toán cơ bản từ lớp trước. Phát hiện: con yếu ở phép cộng trừ có nhớ. Vì yếu chỗ này, khi học nhân chia (liên quan đến cộng trừ), con gặp khó.

Toán là môn tích lũy. Nếu hổng một chỗ, các phần sau đều bị ảnh hưởng.

Bước 4: Bổ sung nền tảng – từ gốc

Mình không cố dạy con bài mới. Thay vào đó, mình quay lại từ chỗ con hổng: phép cộng trừ có nhớ.

Mình cho con học Sorokid từ đầu. App này có lộ trình rõ ràng, bắt đầu từ phép cộng đơn giản. Con không cảm thấy "học lại" vì đây là phương pháp mới (Soroban).

Bước 5: Tạo môi trường tích cực

Mình thay đổi cách tiếp cận:

• •Không la khi con sai. Sai là cơ hội học, không phải tội
• •Khen con mỗi khi con cố gắng, bất kể kết quả
• •Chia nhỏ thời gian học: 15 phút/lần, nghỉ 5 phút
• •Biến toán thành trò chơi: Sorokid có game, có điểm, con thích
• •Không so sánh với bạn: Chỉ so con với chính con

6 tháng sau: Sự thay đổi của con

Mình không dám nói con giờ "giỏi toán". Nhưng con đã thay đổi rõ rệt:

• •Điểm ổn định hơn: Từ 5-8 bấp bênh → giờ ổn định 7-9
• •Không còn tránh né: Con tự mở vở toán, không cần nhắc
• •Tự tin hơn: Con dám giơ tay phát biểu ở lớp
• •Không còn tự ti: Con không còn nói "con dốt toán" nữa
• •Thái độ tích cực: Con thỉnh thoảng nói "toán vui đấy mẹ"

Khi nào nên tìm sự hỗ trợ chuyên nghiệp?

Không phải lúc nào cha mẹ cũng có thể tự hỗ trợ con. Có những trường hợp cần sự giúp đỡ từ chuyên gia:

• •Con có dấu hiệu rối loạn học tập (dyscalculia) – khó nhận diện số, khó hiểu khái niệm số lượng
• •Vấn đề kéo dài trên 6 tháng dù đã hỗ trợ
• •Con có vấn đề về tập trung, có thể liên quan đến ADHD
• •Con có biểu hiện lo âu nghiêm trọng (khóc, ám ảnh, mất ngủ vì toán)
• •Cha mẹ không có thời gian hoặc không biết cách hỗ trợ

Trong những trường hợp này, có thể cần: gia sư riêng, chuyên gia tâm lý giáo dục, hoặc đánh giá từ chuyên gia về khó khăn học tập.

Kết luận: Nhận ra sớm để hỗ trợ sớm

Mình ước mình biết những dấu hiệu này sớm hơn. Mình đã bỏ qua cả năm, nghĩ con "ổn" vì điểm không quá tệ. Nếu nhận ra sớm, con sẽ không phải chịu đựng sự sợ hãi và tự ti lâu đến thế.

Nếu con bạn đang có những dấu hiệu trong bài viết này, đừng chờ đợi như mình. Hãy bắt đầu từ hôm nay. Nói chuyện với con. Tìm gốc rễ. Hỗ trợ con từ nền tảng. Kiên nhẫn và yêu thương.