Con sợ học toán: Hành trình giúp con từ khóc mỗi tối đến tự giác làm bài

Mình ngồi đó, nhìn con khóc, và tự hỏi: 'Mình đã làm gì sai? Tại sao con sợ toán đến mức này?' Con mình không phải đứa trẻ lười. Con chăm làm bài Tiếng Việt, thích vẽ, thích đọc truyện. Chỉ riêng toán – con sợ.

Sau 3 tháng tìm hiểu và thử nhiều cách, con mình đã thay đổi. Không phải thay đổi 180 độ như trong phim. Nhưng con không còn khóc nữa. Con tự giác mở vở toán. Có hôm con còn hỏi: 'Mẹ ơi, cho con làm thêm bài nữa được không?' Mình suýt rơi nước mắt.

Dấu hiệu nhận biết con sợ học toán

Trước khi tìm cách giúp con, mình cần nhận ra con đang sợ. Không phải lúc nào con cũng nói thẳng 'con sợ toán'. Nhiều khi con thể hiện qua hành vi.

Dấu hiệu rõ ràng

• •Khóc hoặc cáu gắt khi phải làm bài toán
• •Nói thẳng: 'Con ghét toán', 'Con không biết làm', 'Con dốt toán'
• •Tìm cớ né tránh: đau bụng, mệt, buồn ngủ... mỗi khi đến giờ học toán
• •Làm qua loa để xong nhanh, không quan tâm đúng sai

Dấu hiệu tinh tế hơn

• •Im lặng bất thường khi học toán, trong khi học môn khác thì vui vẻ
• •Cắn móng tay, vặn vẹo – dấu hiệu lo lắng
• •Nói 'con không hiểu' ngay khi nhìn đề – chưa đọc đã chịu thua
• •So sánh với bạn: 'Bạn A giỏi toán lắm, con không bằng được'

Tại sao con sợ học toán? – Nguyên nhân mình tìm ra

Mình dành thời gian nói chuyện với con, quan sát con, và tự nhìn lại cách mình dạy con. Đây là những nguyên nhân mình nhận ra.

1. Con từng bị sai và bị la mắng

Đây là lỗi của mình. Có lần con làm sai 3 bài liên tiếp, mình nóng, nói: 'Sao con không tập trung? Dễ thế mà cũng sai!' Con khóc. Và từ đó, mỗi lần làm toán, con sợ sai → sợ bị la → sợ toán.

Não trẻ ghi nhớ cảm xúc tiêu cực rất lâu. Chỉ cần vài lần bị la khi làm sai toán, con sẽ liên kết 'toán = đau khổ' trong vô thức.

2. Con bị hổng kiến thức từ trước

Toán là môn tích lũy. Nếu con không vững phép cộng, con sẽ khó học phép nhân. Nếu con không hiểu khái niệm 'nhóm số', con sẽ loay hoay với phép tính có nhớ.

Con mình hổng ở phần 'bạn của 10' (các cặp số cộng lại bằng 10). Vì hổng chỗ này, con gặp khó với mọi phép cộng có nhớ → làm sai nhiều → sợ.

3. Con bị so sánh với người khác

Mình từng nói: 'Bạn A tính nhanh lắm, sao con chậm thế?' Mình nghĩ nói vậy sẽ khích lệ con cố gắng. Sai hoàn toàn. Con cảm thấy mình thua kém → mất tự tin → sợ thử → sợ toán.

4. Con chưa được khen đúng cách

Mình chỉ khen khi con làm đúng: 'Con giỏi quá!' Nhưng khi con làm sai, mình im lặng hoặc sửa ngay. Con học được rằng: chỉ khi làm đúng mới được yêu thương → áp lực phải đúng → sợ sai → sợ toán.

Cách mình giúp con hết sợ học toán – Hành trình 3 tháng

Đây là những gì mình đã làm. Không hoàn hảo, có lúc thất bại, nhưng cuối cùng thấy kết quả.

Bước 1: Xin lỗi con và thay đổi cách nói chuyện

Mình ngồi xuống, ôm con, nói: 'Mẹ xin lỗi vì đã la con khi con làm sai. Sai là bình thường. Ai cũng sai. Từ nay mẹ hứa sẽ không la con nữa.' Con nhìn mình, hơi ngạc nhiên, rồi gật đầu.

Từ đó, mình thay đổi cách nói:

• •Thay vì: 'Sao con sai?' → Nói: 'Bài này hơi khó nhỉ, mình cùng xem lại nhé'
• •Thay vì: 'Con không tập trung!' → Nói: 'Con thử nghỉ 5 phút rồi làm tiếp nhé'
• •Thay vì: 'Dễ thế mà cũng không biết' → Nói: 'Mẹ giải thích lại cho con nhé'

Bước 2: Tìm chỗ con bị hổng và bù đắp

Mình cho con làm lại các bài toán cơ bản từ lớp trước. Phát hiện con hổng ở phần 'bạn của 10'. Mình dành 2 tuần chỉ luyện cái này: 1+9, 2+8, 3+7... bằng flashcard, bằng game, bằng hỏi miệng.

Khi con vững phần này, các phép tính có nhớ bỗng dễ hơn hẳn. Con ít sai hơn → tự tin hơn → bớt sợ.

Bước 3: Bắt đầu từ cái con làm được

Thay vì cho con làm bài mới (khó), mình cho con làm lại bài cũ (dễ) trước. Con làm đúng → mình khen → con vui → não 'mở cửa'. Sau đó mới đưa bài mới vào.

Quy tắc của mình: mỗi buổi học, 70% bài dễ (con đã biết), 30% bài mới. Đảm bảo con luôn có cảm giác thành công.

Bước 4: Khen quá trình, không chỉ kết quả

Mình học cách khen khác:

• •'Con tập trung tốt lắm!' (khen quá trình)
• •'Con viết số đẹp hơn hôm qua!' (khen tiến bộ so với chính con)
• •'Con thử cách mới, mẹ thấy hay đó!' (khen việc dám thử)
• •'Bài này khó mà con vẫn cố gắng làm, mẹ tự hào!' (khen nỗ lực)

Mình hạn chế nói 'Con giỏi quá!' vì câu này chỉ khen khi đúng. Thay vào đó, khen việc con cố gắng, bất kể đúng hay sai.

Bước 5: Biến toán thành trò chơi

Con mình thích chơi game. Mình tải app Sorokid, cho con 'chơi toán' thay vì 'học toán'. App có điểm, có sao, có level – đúng kiểu game con thích. Con không còn cảm giác đang học, mà đang chơi.

Mình cũng chơi cùng con: thi đua ai tính nhanh hơn (mình cố tình thua), đố nhau khi đi siêu thị (3 gói bánh 15k, hết bao nhiêu tiền?). Toán xuất hiện trong cuộc sống, không chỉ trong vở.

Bước 6: Cho con thời gian và không so sánh

Mình tự hứa: không bao giờ so sánh con với ai khác nữa. Chỉ so sánh con với chính con ngày hôm qua. 'Hôm nay con tính nhanh hơn hôm qua 2 giây!' – câu này hiệu quả hơn 'Bạn A tính nhanh hơn con' rất nhiều.

Kết quả sau 3 tháng giúp con hết sợ toán

Mình chia sẻ timeline thực tế để bạn có kỳ vọng đúng.

Tháng 1: Vẫn còn sợ, nhưng bớt khóc

Con vẫn không thích toán, nhưng không còn khóc mỗi tối. Có lẽ vì mình không la nữa. Con bắt đầu nói: 'Bài này khó quá mẹ ơi' thay vì 'Con không biết làm'. Đó là tiến bộ – con bắt đầu diễn đạt thay vì khóc.

Tháng 2: Bắt đầu tự giác

Có hôm con tự mở vở toán ra làm mà không cần nhắc. Mình suýt ngã ngửa. Hỏi thì con nói: 'Con muốn lên level trên app.' À, hóa ra con muốn chơi game (Sorokid) nên chịu làm bài để được chơi. Động lực gì cũng được, miễn con chịu học.

Tháng 3: Có dấu hiệu thích

Con hỏi: 'Mẹ ơi, cho con làm thêm bài nữa được không?' Mình không tin vào tai mình. Con còn khoe với bà: 'Con tính nhanh lắm bà ơi!' – điều mà trước đây con sẽ không bao giờ nói vì con nghĩ mình dốt toán.

• •Tâm lý: Từ sợ → chấp nhận → bắt đầu thích
• •Hành vi: Từ khóc, né tránh → tự giác, chủ động
• •Điểm số: Từ 6-7 điểm → 8-9 điểm
• •Tự tin: Con dám giơ tay phát biểu, dám nói 'con làm được'

Những sai lầm mình từng mắc

Mình chia sẻ để bạn tránh lặp lại.

1. Ép con học khi con đang khóc

Khi con khóc, não đang ở trạng thái 'chiến hay chạy', không thể tiếp thu gì. Ép con học lúc đó chỉ làm con sợ hơn. Bài học: khi con khóc, dừng lại, ôm con, để con bình tĩnh rồi mới tiếp tục.

2. La mắng khi con làm sai

Đây là lỗi lớn nhất của mình. Sai là cơ hội để học, không phải để bị phạt. Khi mình la, con học được rằng 'sai = bị phạt' → sợ sai → không dám thử → không học được gì.

3. So sánh con với bạn bè

Mỗi đứa trẻ có tốc độ riêng. So sánh chỉ khiến con thêm tự ti. Chỉ so sánh con với chính con ngày hôm qua.

4. Kỳ vọng thay đổi nhanh

Mình từng nghĩ thay đổi cách dạy 1-2 tuần là con hết sợ. Sai. Cần ít nhất 2-3 tháng kiên trì. Nỗi sợ hình thành qua thời gian, cũng cần thời gian để tan biến.

Công cụ hỗ trợ giúp con hết sợ toán

Những công cụ mình đã dùng và thấy hiệu quả.

1. App học toán có game hóa

Mình dùng Sorokid cho con. Điểm hay là nó biến việc học thành chơi game – có điểm, có sao, có level, có thử thách. Con không cảm thấy đang 'học' mà đang 'chơi'. Não liên kết 'toán = vui' thay vì 'toán = khổ'.

2. Flashcard và trò chơi

Mình in flashcard, chơi 'ai nhanh hơn' với con. Thi đua vui vẻ, không áp lực. Mình cố tình thua để con thấy mình cũng 'tính chậm', không phải chỉ con.

3. Toán trong đời sống

Đi siêu thị: 'Con ơi, 3 gói bánh 15k, hết bao nhiêu tiền?' Chia bánh cho cả nhà: '12 cái bánh, 4 người, mỗi người mấy cái?' Toán xuất hiện tự nhiên, không phải trong vở → con thấy toán có ích → bớt ghét.

Lời khuyên cho phụ huynh có con sợ toán

• •Đừng đổ lỗi cho con. Con không lười, không dốt. Con đang sợ. Và sợ là phản ứng tự nhiên khi não cảm thấy bị đe dọa.
• •Nhìn lại cách mình đã dạy con. Có khi nào mình la mắng, so sánh, tạo áp lực không? Nếu có, hãy thay đổi từ mình trước.
• •Kiên nhẫn. Nỗi sợ không biến mất sau 1 tuần. Cần ít nhất 2-3 tháng kiên trì để thấy thay đổi.
• •Tìm cách làm toán vui hơn. Game, app, trò chơi, cuộc sống – bất cứ cách nào để con thấy toán không đáng sợ.
• •Khen quá trình, không chỉ kết quả. Con cố gắng = đáng khen, bất kể đúng hay sai.

Câu hỏi thường gặp về con sợ học toán