Con lớp 1 không nhận mặt số – mình từng nghĩ con chậm
Con không phân biệt được số 6 và số 9, viết số 3 ngược. Mình lo quá, lên mạng tìm thấy 'dyscalculia'. Nhưng hóa ra đây là chuyện bình thường với trẻ 6-7 tuổi.
Con mình vào lớp 1 được 2 tháng thì cô giáo gọi điện: "Chị ơi, con nhầm số 6 với số 9 hoài. Viết số 3 thì ngược. Em nghĩ chị nên để ý." Mình nghe xong, lòng như thắt lại. Về nhà mình hỏi con: "Con viết số 6 cho mẹ xem." Con viết... số 9. Mình sợ quá.
Những Gì Mình Quan Sát
Sau cuộc gọi của cô, mình bắt đầu quan sát con kỹ hơn. Và mình thấy:
- •Số 6 và số 9: Con nhầm liên tục. Hỏi con "Đây là số mấy?" với số 6, con nói "Số 9!"
- •Số 3: Con viết ngược, giống chữ E hơn số 3
- •Số 12 và 21: Con đọc 12 thành "hai mươi mốt"
- •Số 17 và 71: Tương tự, con không phân biệt được
- •Chữ b và d: Con cũng nhầm (tuy đây là chữ, không phải số)
Mình hoảng. Lên Google tìm "trẻ không nhận mặt số". Và mình thấy những từ đáng sợ: dyscalculia, rối loạn học tập, chậm phát triển.
Mình đọc triệu chứng. Có vẻ giống con. Mình càng đọc càng sợ. Đêm đó mình không ngủ được.
Mình Gọi Điện Cho Cô Giáo
Sáng hôm sau, mình gọi cho cô. Giọng mình run: "Cô ơi, con em có vấn đề gì không? Em đọc thấy có bệnh gì đó về nhận số..."
Cô cười nhẹ: "Chị ơi, bình thường mà. Lớp em có 5-6 bé cũng thế. Trẻ 6-7 tuổi nhầm số ngược là chuyện thường."
"Nhưng em đọc trên mạng..." - mình nói.
"Internet nhiều thông tin quá, chị đừng tự chẩn đoán. Trẻ nhỏ não đang phát triển. Khả năng phân biệt trái-phải, chiều hướng chữ viết... cần thời gian. Nếu đến lớp 2, lớp 3 vẫn thế, lúc đó mới cần kiểm tra."
Mình thở phào. Hóa ra trẻ 5-7 tuổi nhầm số, chữ ngược là bình thường. Não bé đang phát triển khả năng nhận diện không gian. Đừng vội hoảng sợ như mình.
Tại Sao Trẻ Nhầm Số Ngược?
Mình tìm hiểu thêm và hiểu ra:
1. Não trẻ chưa hoàn thiện khả năng phân biệt chiều hướng
Với người lớn, số 6 và số 9 khác hẳn nhau. Nhưng với não trẻ nhỏ, chúng là "cùng một hình, chỉ xoay khác hướng". Não trẻ chưa học được rằng hướng quan trọng.
2. Trẻ chưa phân biệt rõ trái-phải
Số 3 viết ngược thành chữ E? Đó là vì trẻ chưa chắc "bụng số 3 quay sang phải hay sang trái". Khả năng này phát triển dần, thường hoàn thiện lúc 7-8 tuổi.
3. Đây KHÔNG phải dyscalculia
Dyscalculia là rối loạn học tập thực sự, ảnh hưởng 3-6% trẻ. Nhưng nó được chẩn đoán khi trẻ đã học đủ lâu (thường sau lớp 2) mà vẫn gặp khó khăn nghiêm trọng. Trẻ lớp 1 nhầm số ngược là bình thường, không phải rối loạn.
Mình Làm Gì Để Giúp Con?
Cô giáo khuyên mình một số cách, mình áp dụng và thấy hiệu quả:
1. Cho con sờ, nắn số
Mình mua bộ số nhựa nổi. Cho con cầm số 6, sờ "bụng" của nó ở dưới. Cầm số 9, sờ "đầu" của nó ở trên. Con "cảm" được sự khác biệt bằng tay, không chỉ bằng mắt.
2. Dùng màu sắc
Số 6 viết màu xanh, số 9 viết màu đỏ. Số 3 viết màu vàng. Mỗi số một màu giúp con phân biệt dễ hơn ban đầu.
3. Gắn với hình ảnh, câu chuyện
- •"Số 6 có bụng to ở dưới như bà bầu, bụng nặng nên ở dưới"
- •"Số 9 có đầu to ở trên như ông cụ bị hói"
- •"Số 3 có hai cái bụng quay sang phải, giống mình đang nhìn"
- •"Số 12 đọc từ trái qua: một-hai = mười hai"
Con nhớ những hình ảnh vui này và ít nhầm hơn.
4. Tập viết số trong không trung
Trước khi viết trên giấy, mình cho con "vẽ" số trong không khí bằng tay. Viết to, viết chậm. Điều này giúp não con ghi nhớ chiều hướng của số.
5. Đừng la mắng khi con sai
"Sai rồi! Đây là số 6 không phải số 9!" - Mình từng nói vậy. Con sợ, càng sai nhiều hơn. Sau đó mình đổi cách: "À, con nhầm số 6 với số 9 rồi. Nhớ nha, số 6 bụng ở dưới như bà bầu." Giọng nhẹ nhàng, con bớt căng thẳng.
Tiến Bộ Của Con
Tháng đầu: Con vẫn nhầm, nhưng tự sửa được khi mình nhắc "nhớ bà bầu". Từ sai 10 lần/ngày xuống còn 5-6 lần.
Tháng thứ 2: Con nhầm ít hơn. Khi viết số 6, con dừng lại tự hỏi "bụng ở dưới" rồi mới viết. Chậm hơn nhưng đúng hơn.
Tháng thứ 3: Con gần như hết nhầm. Thỉnh thoảng vẫn viết số 3 ngược nhưng tự nhận ra và sửa.
Cuối học kỳ 1: Cô giáo nhắn: "Con tiến bộ nhiều rồi chị. Không còn nhầm số nữa."
3 tháng kiên nhẫn. Không la mắng. Không so sánh. Chỉ cần đúng cách và đủ thời gian, con sẽ vượt qua giai đoạn này.
Khi Nào Cần Lo Lắng Thật Sự?
Mình cũng hỏi cô giáo: "Khi nào thì em nên đưa con đi kiểm tra?"
Cô nói:
- •Nếu đến cuối lớp 2, lớp 3 con vẫn nhầm thường xuyên
- •Nếu con cũng khó đọc (chữ, không chỉ số)
- •Nếu con học nhiều mà không tiến bộ gì
- •Nếu con có dấu hiệu stress nghiêm trọng khi học
Lúc đó mới nên gặp chuyên gia tâm lý giáo dục để đánh giá. Còn lớp 1 nhầm số ngược thì hầu hết là bình thường.
Bài Học Cho Mình
1. Đừng Google rồi tự chẩn đoán Internet có nhiều thông tin nhưng cũng gây hoảng loạn. Mình từng mất ngủ nhiều đêm vì đọc về dyscalculia. Hóa ra con chỉ đang phát triển bình thường.
2. Hỏi giáo viên, chuyên gia trước Cô giáo nhìn nhiều trẻ, biết thế nào là bình thường, thế nào là cần lo. Hỏi cô trước khi hoảng.
3. Mỗi trẻ có tốc độ riêng Bạn cùng lớp không nhầm không có nghĩa con mình có vấn đề. Não mỗi bé phát triển khác nhau.
4. Kiên nhẫn là chìa khóa La mắng không giúp con nhận số nhanh hơn. Kiên nhẫn, nhẹ nhàng, lặp lại nhiều lần - đó mới là cách.
Lời Nhắn Gửi Các Phụ Huynh
Nếu con bạn đang nhầm số 6 số 9, viết số ngược, đọc 12 thành 21... đừng hoảng như mình.
Hầu hết trẻ 5-7 tuổi đều trải qua giai đoạn này. Não bé đang học cách nhận diện chiều hướng, không gian. Cho con thời gian, dùng cách tiếp cận phù hợp (sờ nắn, màu sắc, hình ảnh), và kiên nhẫn.
Con mình giờ lớp 2. Con đọc số vanh vách, viết đẹp. Nhìn lại hồi lớp 1, mình cười: "Sao hồi đó mình lo quá vậy?"
Nhưng mình hiểu tâm trạng các mẹ. Vì mình cũng từng như vậy. Hy vọng bài viết này giúp ai đó bớt lo lắng như mình ngày xưa.
Sorokid dùng bàn tính Soroban trực quan để con 'thấy' số thay vì chỉ nhìn ký hiệu. Phù hợp cho trẻ đang học nhận diện số và tính toán cơ bản.
Tìm hiểu thêm