Con học thuộc bảng cửu chương rồi lại quên – Khoa học giải thích và 5 cách ghi nhớ hiệu quả
Tối đọc thuộc bảng nhân, sáng hôm sau quên sạch? Tìm hiểu tại sao não trẻ 'xóa' thông tin qua đêm, 5 phương pháp ghi nhớ khoa học, và lịch ôn tập tối ưu để con nhớ lâu.
"7 nhân 8 bằng mấy?" – Con im lặng. Tối qua mới đọc đi đọc lại cả tiếng đồng hồ. Sáng nay quên sạch. Mình từng nghĩ con có vấn đề về trí nhớ. Mình từng cáu gắt: 'Sao học hoài không nhớ?' Nhưng tìm hiểu xong mình mới biết: vấn đề không phải ở con, mà ở CÁCH HỌC.
Khoa học giải thích: Tại sao học rồi vẫn quên?
Đường cong lãng quên (Forgetting Curve)
Năm 1885, nhà tâm lý học Hermann Ebbinghaus phát hiện: nếu không ôn lại, con người quên 50% thông tin mới sau 1 giờ, và 70% sau 24 giờ.
Đây gọi là Forgetting Curve (đường cong lãng quên). Áp dụng với con: học thuộc bảng cửu chương tối nay, sáng mai quên 70% là BÌNH THƯỜNG. Không phải con kém.
Trí nhớ ngắn hạn vs. dài hạn
Khi con đọc thuộc, thông tin nằm ở TRÍ NHỚ NGẮN HẠN. Ngắn hạn chứa được 7±2 item, và chỉ giữ được 20-30 giây nếu không lặp lại.
Để chuyển sang TRÍ NHỚ DÀI HẠN, não cần:
- •Lặp lại có khoảng cách (Spaced Repetition): Ôn lại nhiều lần, cách nhau vài giờ/ngày
- •Ngủ đủ giấc: Não củng cố ký ức trong khi ngủ
- •Hiểu ý nghĩa: Thông tin có nghĩa dễ nhớ hơn thông tin vô nghĩa
Đọc 100 lần liên tục trong 1 tối KHÔNG hiệu quả bằng đọc 10 lần × 10 ngày. Não cần thời gian và giấc ngủ để 'lưu file'.
Vấn đề của cách học 'đọc vẹt'
Mình dạy con theo cách mình được học ngày xưa: đọc đi đọc lại. '2 nhân 1 bằng 2. 2 nhân 2 bằng 4. 2 nhân 3 bằng 6...' – Con đọc như bài hát.
Vấn đề:
- •Con chỉ nhớ theo THỨ TỰ. Hỏi '2 nhân 7?' phải đọc từ đầu mới tìm được
- •Con không HIỂU '2 nhân 3' nghĩa là gì. Chỉ là chuỗi âm thanh vô nghĩa
- •Thông tin vô nghĩa rất dễ quên – não không có gì để 'neo' lại
5 Phương pháp ghi nhớ bảng cửu chương hiệu quả
1. Hiểu trước, nhớ sau
Trước khi học thuộc, con cần HIỂU '3 × 4' nghĩa là gì.
- •Vẽ: 3 hàng, mỗi hàng 4 chấm. Đếm tổng = 12
- •Giải thích: '3 nhân 4 = 3 nhóm, mỗi nhóm 4 cái'
- •Dùng đồ vật: 3 đĩa, mỗi đĩa 4 viên kẹo
Khi con HIỂU, não có 'neo' để gắn thông tin. Dễ nhớ hơn nhiều.
2. Spaced Repetition – Ôn lại có khoảng cách
Thay vì học 30 phút 1 lần rồi quên, chia nhỏ:
| Thời điểm | Làm gì | Thời lượng |
|---|---|---|
| Sáng | Học bảng mới (vd: bảng 7) | 5 phút |
| Trưa | Ôn lại bảng 7 + hỏi random | 3 phút |
| Tối | Ôn lại bảng 7 + các bảng cũ | 5 phút |
| Ngày mai | Hỏi random bảng 7 | 2 phút |
| 3 ngày sau | Kiểm tra lại bảng 7 | 2 phút |
| 1 tuần sau | Tổng ôn tập | 5 phút |
Mỗi lần ôn, khoảng cách tăng dần. Não được 'nhắc' vừa đủ để không quên.
3. Retrieval Practice – Hỏi thay vì đọc
Thay vì đọc lại '7 × 8 = 56', hãy HỎI con: '7 × 8 = ?' rồi để con TỰ NHỚ.
Việc cố gắng nhớ lại (retrieval) giúp não củng cố ký ức tốt hơn việc đọc lại (re-reading). Dù con trả lời sai, não vẫn đang 'tập thể dục'.
Cách làm:
- •Dùng flashcard: Một mặt '7 × 8', mặt kia '56'. Hỏi con trước, rồi lật kiểm tra
- •Hỏi random trong ngày: đi đường, ăn cơm, trước khi ngủ
- •Dùng app Sorokid: App hỏi ngẫu nhiên, con trả lời, đúng/sai có phản hồi ngay
4. Mẹo ghi nhớ (Mnemonics) cho phép nhân khó
Một số phép nhân khó, dùng mẹo để nhớ:
- •Bảng 9: Tổng 2 chữ số luôn = 9. (9×2=18, 1+8=9. 9×7=63, 6+3=9)
- •9 × số nào: Số đó - 1 là chữ số hàng chục. 9×7: 7-1=6, tổng=9 → 63
- •7 × 8 = 56: '5, 6, 7, 8' – các số liên tiếp
- •6 × 8 = 48: 'Sáu tám bốn tám' (đọc vần)
- •Nhân 5: Số chẵn ÷2, thêm 0. Số lẻ ÷2 bỏ lẻ, thêm 5. (5×8: 8÷2=4 → 40. 5×7: 7÷2=3 → 35)
5. Học theo thứ tự từ dễ đến khó
Không học cả 9 bảng cùng lúc. Chia theo độ khó:
| Tuần | Bảng học | Lý do dễ |
|---|---|---|
| 1 | 2, 5, 10 | Có quy luật rõ (chẵn, 0/5, thêm 0) |
| 2 | 3, 4 | Số nhỏ, dễ đếm kiểm tra |
| 3 | 9 | Có mẹo 'tổng = 9' |
| 4 | 6, 7, 8 | Khó nhất, học sau khi có nền tảng |
Thực ra, nếu đã thuộc bảng 2-5, chỉ còn 15 phép nhân cần học (6×6, 6×7, 6×8, 7×7, 7×8, 8×8... vì 6×5 = 5×6 đã biết rồi).
Lịch ôn tập 4 tuần mẫu
| Ngày | Sáng (5 phút) | Tối (5 phút) |
|---|---|---|
| Thứ 2 | Học bảng 2 | Ôn bảng 2 |
| Thứ 3 | Học bảng 5 | Ôn bảng 2 + 5 |
| Thứ 4 | Học bảng 10 | Ôn bảng 2, 5, 10 |
| Thứ 5 | Ôn 2, 5, 10 | Kiểm tra random |
| Thứ 6 | Học bảng 3 | Ôn tất cả |
| Thứ 7 | Chơi game Sorokid | Ôn nhẹ |
| CN | Nghỉ | Nghỉ |
Kết quả sau 2 tháng
Con mình học theo cách mới trong 2 tháng:
- •Nhớ được ~80% bảng cửu chương (trước đó chỉ 30%)
- •Trả lời được khi hỏi NGẪU NHIÊN, không cần đọc từ đầu
- •HIỂU '×' nghĩa là gì – có thể giải thích cho em
- •Tự tin hơn khi làm bài kiểm tra
Bảng cửu chương không cần thuộc trong 1 tuần. Học chậm, hiểu sâu, ôn đều – nhớ lâu hơn nhiều so với học vẹt.
Sorokid có bài tập luyện nhân chia theo phương pháp retrieval practice – hỏi random, phản hồi ngay, giúp con nhớ lâu hơn.
Cho con luyện thử miễn phí