Con hay làm sai phép trừ có nhớ – Từ sai 70% xuống còn 10%

Tại Sao Phép Trừ Có Nhớ Khó Hơn Phép Cộng?

Nhiều bố mẹ nghĩ: cộng được thì trừ cũng được. Nhưng không phải vậy.

Phép cộng có nhớ: Con cộng hai số, nếu lớn hơn 10 thì "nhớ 1" sang cột bên trái. Logic đơn giản: có dư thì mang sang.

Phép trừ có nhớ: Con phải "mượn" từ cột bên trái, rồi "trả" sau khi tính xong. Logic ngược lại: thiếu thì đi mượn.

Vấn đề là: não trẻ đã quen với "nhớ", giờ phải làm "mượn" - khái niệm ngược lại. Rất dễ nhầm.

Những Lỗi Phổ Biến Con Mình Mắc Phải

Mình ngồi xem con làm bài và phát hiện những lỗi sau:

Lỗi 1: Trừ ngược

52 - 28: Con thấy 2 < 8, không biết mượn, con lấy 8 - 2 = 6. Ra kết quả 36 thay vì 24.

Lỗi 2: Mượn nhưng quên trả

Con biết mượn 1 từ hàng chục để 2 thành 12. 12 - 8 = 4 đúng rồi. Nhưng đến hàng chục, con vẫn tính 5 - 2 = 3 (quên trừ đi 1 đã mượn). Ra 34 thay vì 24.

Lỗi 3: Mượn linh tinh

Có phép không cần mượn như 56 - 23, con vẫn mượn vì "thấy quen". Ra kết quả sai.

Cách Mình Dạy Lại Con Từ Đầu

Mình quyết định bỏ cách dạy cũ, bắt đầu lại từ đầu với phương pháp trực quan.

Bước 1: Dùng đồ vật thật để con "thấy" việc mượn

Mình lấy 52 viên kẹo: 5 gói (mỗi gói 10 viên) và 2 viên lẻ. Bảo con: "Mẹ muốn lấy 28 viên. Con lấy giúp mẹ nhé."

Con nhìn 2 viên lẻ, nói: "Không đủ 8 viên mẹ ơi." Mình hỏi: "Vậy làm sao?" Con suy nghĩ rồi nói: "Phải mở 1 gói ra."

Đó! Con vừa tự phát hiện ra việc "mượn" một cách tự nhiên.

Bước 2: Đánh dấu khi mượn

Mình dạy con: Mỗi khi mượn, viết dấu chấm nhỏ phía trên số bị mượn. Khi tính cột đó, thấy chấm thì nhớ trừ thêm 1.

Ví dụ: 52 - 28 - Hàng đơn vị: 2 < 8 → mượn 1, viết chấm trên số 5 - 12 - 8 = 4 ✓ - Hàng chục: thấy chấm → 5 - 1 - 2 = 2 ✓ - Kết quả: 24 ✓

Bước 3: Nói to "mượn 1" khi tính

Mình bảo con nói to: "Mượn 1!" mỗi khi cần mượn. Não ghi nhớ qua âm thanh, giúp con không quên.

Bước 4: Luyện tập đều đặn với phản hồi ngay

Mỗi ngày con làm 10 bài trừ có nhớ. Quan trọng là có phản hồi ngay: đúng thì biết đúng, sai thì biết sai để sửa. Mình cho con dùng app để được chấm điểm tự động - tiện hơn là mình ngồi kiểm tra từng bài.

Dùng Soroban Để Con "Thấy" Số

Ngoài cách trên, mình còn cho con học Soroban. Với bàn tính, con "thấy" số một cách trực quan.

Khi làm 52 - 28 trên Soroban:

• •Con biểu diễn số 52 trên bàn tính
• •Trừ 8 ở hàng đơn vị: không đủ hạt → phải mượn 1 từ hàng chục
• •Gạt 1 hạt hàng chục xuống, thêm 10 hạt ở hàng đơn vị
• •Giờ có 12 hạt ở hàng đơn vị, trừ 8 → còn 4
• •Tiếp tục trừ 2 ở hàng chục: 4 - 2 = 2
• •Kết quả: 24

Việc "mượn" trở nên rõ ràng khi con thấy mình gạt hạt. Không còn trừu tượng nữa.

Kết Quả Sau 3 Tuần

Tuần 1: Con còn sai 50%, nhưng đã hiểu bản chất.

Tuần 2: Sai khoảng 30%. Con bắt đầu tự tin hơn.

Tuần 3: Sai chỉ còn 10%. Và quan trọng hơn, khi sai con biết sai ở đâu để sửa.

Bài kiểm tra 15 phút ở lớp, con được 9 điểm. Cô ghi chú: "Tiến bộ rõ rệt, phép trừ có nhớ làm tốt."

Điều Mình Học Được

1. Đừng giả định con đã hiểu: Con làm theo quy trình không có nghĩa là con hiểu. Hãy hỏi con: "Tại sao con làm bước này?" để kiểm tra.

2. Trực quan quan trọng hơn lý thuyết: Trẻ nhỏ học bằng mắt, bằng tay. Dùng kẹo, dùng bàn tính, dùng hình ảnh - hiệu quả hơn nhiều so với giải thích bằng lời.

3. Phản hồi ngay giúp học nhanh hơn: Khi con biết sai ngay lập tức, con sửa được. Nếu làm xong cả bài mới biết sai, con không biết sai ở đâu.

4. Kiên nhẫn là chìa khóa: 3 tuần không phải là lâu. Đừng kỳ vọng con thay đổi sau 2-3 ngày.