Con ghét toán, chỉ thích đọc sách – Cách mình giúp con cân bằng không cần ép buộc
Con 'thiên văn' có đáng lo? Cách giúp trẻ yêu sách bớt ghét toán, tận dụng sở thích đọc sách để học toán, và tại sao không cần ép con phải 'cân bằng văn toán'.
Con gái mình đọc sách từ sáng đến tối. Cô giáo khen văn viết như 'nhà văn nhí'. Nhưng khi mở vở toán, con thở dài: 'Mẹ ơi, khó quá', 'Chán quá', 'Mai con làm được không?' Mình lo: con 'thiên văn' quá có sao không? Sau này đi làm cần toán thì sao? Rồi mình thử nhiều cách, và cuối cùng tìm ra: không cần ép con yêu toán như yêu sách – chỉ cần con KHÔNG GHÉT toán là đủ.
Tại sao một số trẻ 'thiên văn, ghét toán'?
Trước khi tìm cách 'sửa', mình cần hiểu tại sao con mình lại như vậy.
Lý thuyết về trí thông minh đa dạng
Theo Howard Gardner, có 8 loại trí thông minh khác nhau. Trẻ 'thiên văn' thường mạnh về trí thông minh ngôn ngữ (linguistic intelligence), trong khi toán liên quan nhiều hơn đến trí thông minh logic-toán học.
Không phải trẻ 'thiên văn' không thể giỏi toán. Chỉ là con có xu hướng TỰ NHIÊN với ngôn ngữ hơn. Giống như người thuận tay phải vẫn có thể viết tay trái – chỉ cần luyện tập nhiều hơn.
Trải nghiệm đầu tiên với toán không vui
Nhiều trẻ ghét toán không phải vì toán khó, mà vì TRẢI NGHIỆM ĐẦU TIÊN với toán không vui:
- •Bị la vì làm sai
- •Bị so sánh với bạn giỏi toán hơn
- •Bài tập nhàm chán, lặp đi lặp lại
- •Không hiểu nhưng không dám hỏi
Trong khi đó, đọc sách là trải nghiệm THÚ VỊ từ đầu: có câu chuyện, có nhân vật, có cảm xúc. Không ai la con vì 'đọc sai'.
Con không ghét toán bẩm sinh. Con ghét toán vì chưa tìm được cách tiếp cận PHÙ HỢP và THÚ VỊ.
Sai lầm mình từng mắc: Ép con học toán nhiều hơn
Ban đầu, mình nghĩ: con yếu toán → cần học NHIỀU HƠN. Mình đặt quy tắc: 'Con phải làm xong bài toán rồi mới được đọc sách.'
Kết quả: Thảm họa
- •Con ức chế, khóc mỗi khi ngồi vào bàn học
- •Con làm bài qua loa để 'xong cho rồi', không tiếp thu gì
- •Con bắt đầu GIẤU sách vì sợ bị tịch thu
- •Quan hệ mẹ con căng thẳng vì toán
Mình nhận ra: ép buộc không tạo ra TÌNH YÊU. Nó chỉ tạo ra SỢ HÃI và GHÉT BỎ nhiều hơn.
Góc nhìn mới: Không cần con YÊU toán
Sau nhiều đêm suy nghĩ, mình thay đổi mục tiêu:
Mục tiêu cũ: Con phải yêu toán như yêu sách → Không thực tế
Mục tiêu mới: Con không ghét toán, có nền tảng đủ tốt → Thực tế hơn
Mỗi người có sở thích riêng. Con có thể thích văn hơn toán, và đó KHÔNG PHẢI LỖI. Quan trọng là con có KỸ NĂNG CƠ BẢN đủ để không bị cản trở trong cuộc sống.
5 cách mình đã thử – Hiệu quả
1. Kết hợp toán với câu chuyện
Con thích đọc sách → mình tìm SÁCH TOÁN có câu chuyện. Ví dụ: 'The Grapes of Math', 'Math Curse', hoặc các bài toán dạng truyện.
Mình cũng tự tạo 'nhiệm vụ toán' trong sách con đọc: 'Nếu Harry Potter có 7 quyển, mỗi quyển 300 trang, tổng bao nhiêu trang?' Con thích vì liên quan đến sách con yêu.
2. Cho con học Soroban – Toán có hình ảnh
Soroban không phải con số khô khan. Nó có hình ảnh (hạt di chuyển), có âm thanh (tiếng click), gần giống 'đồ chơi' hơn là 'bài tập'.
Con mình dùng Sorokid 10 phút mỗi ngày. Con gọi là 'chơi game toán'. Không hào hứng như đọc sách, nhưng KHÔNG THAN THỞ như làm bài tập số.
3. Đặt toán trong cuộc sống thực
Mình không nói 'Con làm 5+3 đi'. Mình nói: 'Mẹ mua 5 quyển sách, con cho mẹ thêm 3 quyển. Mẹ có mấy quyển?' Con thích vì liên quan đến SÁCH.
- •Đi siêu thị: 'Mẹ có 100k, mua 2 quyển sách 45k, còn mấy tiền?'
- •Đọc sách: 'Con đọc được 30 trang, còn 120 trang, tổng mấy trang?'
- •Chơi board game: Cờ tỷ phú, UNO, Monopoly đều có toán
4. Không so sánh, không phạt
Mình ngừng nói: 'Sao con đọc sách giỏi mà làm toán không được?' Câu này KHÔNG giúp con giỏi toán hơn. Nó chỉ khiến con tự ti.
Mình cũng ngừng phạt liên quan đến sách: 'Không làm xong toán thì không được đọc sách.' Làm vậy chỉ khiến con GHÉT TOÁN HƠN vì toán là 'rào cản' đến sách.
5. Khen đúng cách
Mình khen con khi con CỐ GẮNG làm toán, không chỉ khi con làm đúng:
- •'Con ngồi tập trung tốt lắm!'
- •'Con dám thử cách mới, mẹ thấy hay!'
- •'Hôm nay con làm nhanh hơn hôm qua 2 phút!'
- •'Con viết số đẹp quá!'
Khen nỗ lực, không chỉ khen kết quả. Con cần biết: cố gắng quan trọng hơn đúng sai.
Kết quả sau 6 tháng
Con mình vẫn thích đọc sách hơn toán – và ĐIỀU ĐÓ BÌNH THƯỜNG. Nhưng con đã thay đổi nhiều:
- •Không còn than thở: Con ngồi làm toán không khóc, không kêu 'chán'
- •Chủ động hơn: Đôi khi con tự mở Sorokid mà không cần nhắc
- •Tự tin hơn: Con không còn nói 'con dốt toán' nữa
- •Điểm cải thiện: Từ 6-7 lên 7-8, không xuất sắc nhưng ổn định
- •Quan hệ mẹ con tốt hơn: Không còn căng thẳng vì toán
Liệu con 'thiên văn' có cần lo không?
Mình từng lo, nhưng giờ nghĩ khác:
Thế giới cần cả người 'thiên văn' và 'thiên toán'
Nhà văn, nhà báo, giáo viên, luật sư, marketer, HR... đều cần người giỏi ngôn ngữ. Không phải ai cũng phải trở thành kỹ sư hay nhà khoa học.
Quan trọng là NỀN TẢNG đủ tốt
Con không cần giỏi toán nâng cao. Con cần: tính toán cơ bản chính xác, hiểu logic đơn giản, không sợ số. Với nền tảng này, con có thể học bất cứ điều gì cần thiết sau này.
Đừng ép con phải 'toàn diện'. Hãy để con phát huy THẾ MẠNH và có NỀN TẢNG đủ ở những phần khác. Thế là đủ.
Kết luận: Không cần con yêu toán – chỉ cần không ghét
Nếu con bạn cũng 'thiên văn, ghét toán', đây là lời khuyên từ mình:
- •Đừng ép con yêu toán – không thực tế và có thể phản tác dụng
- •Đặt mục tiêu khiêm tốn: con không ghét toán, có nền tảng đủ
- •Kết hợp toán với thứ con thích (sách, game, cuộc sống thực)
- •Dùng công cụ có hình ảnh, vui vẻ (như Sorokid) thay vì bài tập khô khan
- •Không so sánh, không phạt, không biến toán thành 'rào cản'
Con gái mình vẫn là 'mọt sách'. Và mình tự hào về điều đó. Con cũng không còn ghét toán nữa – và với mình, thế là THÀNH CÔNG.
Sorokid biến toán thành trò chơi, phù hợp với trẻ 'thiên văn' không thích bài tập khô khan.
Cho con thử cách học mới