Tiết dạy của tôi thay đổi thế nào khi thử dạy học tích cực

Tôi từng dạy như thế nào?

Giống như nhiều giáo viên khác, tôi được đào tạo theo mô hình truyền thống: thầy giảng, trò nghe. Mỗi tiết học là một màn độc thoại dài 45 phút của tôi. Học sinh ngồi ngoan, ghi chép cẩn thận.

Nhìn qua thì có vẻ ổn. Nhưng khi tôi đặt câu hỏi, chỉ có vài em giơ tay. Khi kiểm tra, nhiều em không nhớ gì. Tôi tự hỏi: mình giảng hay thế, sao các em không nhớ?

Câu trả lời đau lòng: vì các em không thực sự tham gia. Nghe không phải là học. Chép không phải là hiểu.

Dạy học tích cực là gì?

Nói đơn giản: dạy học tích cực là cách dạy mà học sinh không chỉ ngồi nghe, mà phải tham gia – suy nghĩ, thảo luận, làm việc, trình bày.

Thay vì thầy nói 40 phút, trò nghe 40 phút, thì thầy nói 15 phút, trò làm việc 25 phút. Kiến thức đến từ quá trình các em tự khám phá, không phải từ việc thầy 'đổ' vào đầu.

• •Học sinh là trung tâm – Thầy là người hướng dẫn, không phải người biểu diễn
• •Tương tác liên tục – Không có ai được 'ngủ' trong tiết học
• •Học qua làm – Làm để hiểu, không chỉ nghe để biết
• •Phản hồi ngay – Biết mình đúng/sai ngay trong tiết, không phải chờ kiểm tra

Thử nghiệm đầu tiên của tôi

Tiết đầu tiên tôi thử, tôi chia lớp thành 6 nhóm. Thay vì giảng bài mới, tôi giao mỗi nhóm nghiên cứu một phần và trình bày cho cả lớp.

Kết quả? Hỗn loạn. Học sinh không quen làm việc nhóm. Có nhóm cãi nhau. Có nhóm một người làm, còn lại ngồi chơi. Có nhóm không biết phải làm gì.

Tôi gần như bỏ cuộc. Nhưng rồi tôi nhận ra: không phải phương pháp sai, mà là tôi chưa biết cách tổ chức.

Những điều tôi học được

Sau nhiều lần thử và sai, tôi rút ra vài điều quan trọng:

• •Cần công cụ hỗ trợ – Chia nhóm thủ công mất thời gian. Tôi dùng công cụ chia nhóm online, 30 giây xong.
• •Cần giới hạn thời gian – Không có deadline, học sinh sẽ lan man. Tôi chiếu đồng hồ đếm ngược lên màn hình.
• •Cần sự công bằng – Không thể để một nhóm trình bày hoài. Tôi dùng vòng quay chọn nhóm ngẫu nhiên.
• •Cần yếu tố vui – Học sinh cần được thư giãn. Tôi thêm các mini game vào tiết học.

Một tiết học bây giờ của tôi

Để bạn hình dung, đây là cấu trúc tiết học tôi hay dùng:

• •5 phút đầu: Khởi động – Dùng Chiếc Nón Kỳ Diệu quay 3 câu hỏi ôn bài cũ. Ai trúng trả lời.
• •10 phút: Giới thiệu bài mới – Tôi chỉ nói phần cốt lõi, không giảng chi tiết.
• •20 phút: Làm việc nhóm – Chia nhóm bằng công cụ, giao nhiệm vụ, bấm giờ 15 phút làm + 5 phút trình bày.
• •5 phút: Tổng kết – Tôi chốt lại kiến thức quan trọng.
• •5 phút cuối: Game củng cố – Đèn May Mắn hoặc Đua Vịt để kết thúc vui vẻ.

Không phải tiết nào cũng theo đúng cấu trúc này. Nhưng nguyên tắc chung là: học sinh phải làm việc nhiều hơn tôi nói.

Kết quả tôi thấy

Sau một năm áp dụng, tôi nhận thấy:

• •Học sinh tập trung hơn – Vì luôn có việc phải làm, không có cơ hội ngủ gật
• •Nhớ bài lâu hơn – Kiến thức tự tìm ra thì nhớ hơn kiến thức được 'đổ' vào
• •Lớp học vui hơn – Có tiếng cười, có tranh luận, không còn im lặng chết chóc
• •Tôi bớt mệt hơn – Nói ít đi, không còn khản giọng cuối ngày
• •Điểm số... tương đương – Không tăng vọt, nhưng học sinh hiểu sâu hơn

Những khó khăn thực tế

Dạy học tích cực không dễ. Đây là những khó khăn tôi gặp:

• •Chuẩn bị lâu hơn – Phải thiết kế hoạt động, không chỉ soạn bài giảng
• •Lớp đông khó kiểm soát – 45 học sinh chia nhóm thì ồn ào
• •Một số học sinh không quen – Các em quen ngồi nghe, không quen tự làm
• •Áp lực chương trình – Sợ không kịp tiến độ nên hay quay lại giảng nhiều

Nhưng tôi tin: khó khăn ban đầu sẽ qua. Khi học sinh quen, khi mình quen, mọi thứ sẽ trôi chảy hơn.

Lời khuyên cho người muốn thử

• •Bắt đầu nhỏ – Đừng thay đổi cả tiết học ngay. Thử một hoạt động nhỏ trước.
• •Dùng công cụ hỗ trợ – Chia nhóm, bấm giờ, quay số... có công cụ miễn phí giúp bạn.
• •Chấp nhận thất bại – Tiết đầu tiên sẽ không hoàn hảo. Cứ thử rồi điều chỉnh.
• •Quan sát học sinh – Xem các em phản ứng thế nào, điều chỉnh theo đó.
• •Kiên nhẫn – Cần vài tháng để học sinh quen với cách học mới.

Kết

Dạy học tích cực không phải trend nhất thời. Đó là cách dạy tôn trọng người học, để học sinh thực sự tham gia vào quá trình học.

Tôi không biết cách dạy này có phù hợp với bạn không. Nhưng nếu bạn đang cảm thấy mệt mỏi với việc giảng một mình, học sinh thì ngủ gật – có lẽ đã đến lúc thử một cách khác.