Soroban là gì? Chia sẻ từ mẹ đã cho con học 6 tháng

Từ đó mình bắt đầu tìm hiểu về Soroban. Và sau 6 tháng cho con học, mình muốn chia sẻ những gì mình biết – không phải với tư cách chuyên gia, mà là một mẹ đã thử và thấy kết quả thực sự.

Soroban là gì? – Giải thích đơn giản nhất

Soroban là bàn tính truyền thống của Nhật Bản, có nguồn gốc từ bàn tính Trung Quốc (算盤 - Suanpan) nhưng được người Nhật cải tiến để tính nhanh hơn. Bàn tính có các cột, mỗi cột có 5 hạt: 1 hạt trên (giá trị 5) và 4 hạt dưới (mỗi hạt giá trị 1).

Nghe phức tạp? Mình cũng nghĩ vậy lúc đầu. Nhưng thực ra nguyên lý rất đơn giản: thay vì đếm từng số 1, 2, 3... con học cách 'nhìn' số qua vị trí các hạt. Giống như bạn nhìn đồng hồ và biết ngay mấy giờ mà không cần đếm từng vạch.

Tại sao Soroban giúp tính nhẩm nhanh?

Đây là điều mình thấy kỳ diệu nhất. Khi con học Soroban đủ lâu, con không cần bàn tính thật nữa. Con sẽ hình dung bàn tính trong đầu và gạt hạt 'ảo'. Người ta gọi đây là 'Anzan' – tính nhẩm bằng hình ảnh.

Não phải (xử lý hình ảnh) được kích hoạt thay vì chỉ dùng não trái (xử lý logic). Kết quả: con xử lý số nhanh hơn, nhớ lâu hơn, và không bị nhầm lẫn như khi đếm từng số.

Tại sao người Nhật giỏi tính nhẩm thế?

Mình hay thắc mắc: sao mấy bé Nhật trong video tính nhẩm nhanh thế? Hóa ra ở Nhật, Soroban được dạy từ tiểu học, thậm chí mẫu giáo. Không phải môn phụ, mà được xem như 'thể dục cho não'. Dù thời đại máy tính, người Nhật vẫn cho con học Soroban vì họ tin rằng nó rèn não, không chỉ rèn tính toán.

Mình đọc được một nghiên cứu nói rằng trẻ học Soroban có khả năng tập trung tốt hơn, nhớ lâu hơn, và xử lý thông tin nhanh hơn. Không chỉ giỏi toán, mà còn học các môn khác tốt hơn. Nghe có vẻ quảng cáo, nhưng mình thấy ở con mình – sau 6 tháng, con tập trung hơn hẳn, không chỉ khi học toán.

Con mình học Soroban như thế nào? – Hành trình 6 tháng

Mình không giấu: lúc đầu mình hoang mang lắm. Mình không biết gì về Soroban, làm sao dạy con? Gửi con đi học ở trung tâm thì xa, học phí cao, lịch học không phù hợp giờ làm của mình.

Tháng 1-2: Làm quen với bàn tính

Mình mua bàn tính Soroban (khoảng 60k) và tải app Sorokid để con học cơ bản. Hai tháng đầu, con chỉ học cách gạt hạt, nhận biết số từ 1-9, rồi đến số có 2 chữ số. Chậm, nhưng mình không vội.

Có lúc con chán, không muốn học. Mình không ép. Mình để con chơi game trên app, được sao, được huy hiệu. Con thích phần thưởng nên dần dần quay lại học.

Tháng 3-4: Bắt đầu tính cộng trừ

Con học cộng trừ đơn giản trên bàn tính. 3 + 5, 7 - 2... những phép tính con đã biết, nhưng giờ làm bằng cách gạt hạt. Mình thấy con chậm hơn lúc tính thông thường và tự hỏi: 'Có đang đi lùi không?'

Nhưng mình đọc được ở đâu đó: 'Giai đoạn đầu sẽ chậm hơn, vì con đang xây nền tảng mới. Kiên nhẫn.' Nên mình tiếp tục.

Tháng 5-6: Bắt đầu thấy kết quả

Đây là lúc mình bắt đầu 'wow'. Con không cần nhìn bàn tính nữa. Con nhắm mắt, tay gạt trong không khí (tưởng tượng bàn tính), rồi nói kết quả. 34 + 27 = 61. Đúng. 56 - 18 = 38. Đúng.

Không phải lúc nào cũng đúng 100%, nhưng tỷ lệ đúng cao hơn hẳn. Và quan trọng: con tính nhanh hơn nhiều so với trước đây.

Soroban có phù hợp với trẻ Việt Nam không?

Đây là câu hỏi mình từng thắc mắc. Soroban là của Nhật, liệu có phù hợp với cách học của trẻ Việt? Sau 6 tháng, câu trả lời của mình là: CÓ, nhưng cần lưu ý vài điều.

Điểm phù hợp

• •Trẻ Việt học thuộc lòng nhiều – Soroban giúp chuyển từ 'thuộc' sang 'hiểu', cân bằng lại cách học
• •Chương trình toán Việt Nam nặng tính toán – Soroban giúp con tính nhanh hơn, có lợi thế trong các bài kiểm tra
• •Trẻ thích game – Các app Soroban hiện đại có game hóa, phù hợp với sở thích của trẻ Việt

Điểm cần lưu ý

• •Giai đoạn đầu có thể khác với cách tính ở trường – Cần giải thích cho con đây là 'thêm một cách tính', không phải thay thế
• •Cần kiên nhẫn 3-6 tháng – Không thể thấy kết quả sau 1-2 tuần, nhiều phụ huynh bỏ cuộc quá sớm
• •Nên học đều đặn – 10-15 phút mỗi ngày hiệu quả hơn 1 tiếng cuối tuần

Soroban có nhược điểm gì không?

Mình muốn chia sẻ thật, không phải chỉ nói điều tốt đẹp.

1. Cần thời gian dài để thấy kết quả

Đây không phải phương pháp 'học 1 tuần, giỏi ngay'. Trung bình cần 3-6 tháng để con bắt đầu tính nhẩm bằng hình ảnh. Nếu bạn cần kết quả nhanh (ví dụ sắp thi), Soroban có thể không phải lựa chọn tốt nhất.

2. Giai đoạn đầu có thể gây bối rối

Con đang quen tính theo cách ở trường, giờ học thêm cách mới, có thể bị lẫn lộn. Mình phải giải thích rõ: 'Đây là thêm một công cụ, giống như con có thể đi bộ hoặc đi xe đạp, cả hai đều đến được trường.'

3. Cần sự đồng hành của phụ huynh

Dù dùng app, con vẫn cần bố mẹ ngồi cạnh, động viên, giải thích khi con gặp khó. Nếu bạn quá bận và muốn 'giao hết cho app', kết quả sẽ không tốt như mong đợi.

Nên cho con học Soroban từ mấy tuổi?

Theo kinh nghiệm của mình và tìm hiểu từ các nguồn:

• •4-5 tuổi: Có thể bắt đầu làm quen với bàn tính, học đếm hạt, chưa cần tính toán
• •6-7 tuổi (lớp 1-2): Độ tuổi lý tưởng để bắt đầu học Soroban chính thức
• •8-10 tuổi (lớp 3-5): Vẫn học được, và có thể tiến bộ nhanh hơn vì đã có nền tảng số học
• •Trên 10 tuổi: Học được nhưng khó đạt trình độ cao như bắt đầu từ nhỏ

Con mình bắt đầu lúc 8 tuổi (lớp 3), không phải quá sớm nhưng vẫn thấy hiệu quả rõ rệt. Quan trọng là bắt đầu đúng cách, không phải bắt đầu sớm.

Học Soroban ở đâu? – Các lựa chọn hiện có

Mình liệt kê các cách học Soroban, bạn chọn cái phù hợp với gia đình mình.

1. Trung tâm Soroban

Có giáo viên hướng dẫn trực tiếp, môi trường học tập, bạn bè cùng học. Nhược điểm: học phí cao (thường 1-2 triệu/tháng), phải đưa đón, lịch học cố định. Phù hợp nếu bạn có thời gian và ngân sách.

2. Học online qua video

Có nhiều khóa học trên YouTube, Udemy... Ưu điểm: linh hoạt, một số miễn phí. Nhược điểm: không có tương tác, không theo dõi tiến độ, con dễ chán.

3. App học Soroban

Đây là cách mình chọn. App có bài học theo lộ trình, có game để tạo hứng thú, có theo dõi tiến độ. Mình dùng Sorokid vì nó thiết kế riêng cho trẻ Việt Nam, có tiếng Việt, và có cả bàn tính ảo để con thực hành.

Ưu điểm: học mọi lúc mọi nơi, chi phí thấp hơn trung tâm, con tự học được phần lớn. Nhược điểm: cần bố mẹ đồng hành, không có giáo viên giải đáp trực tiếp.

Kết quả thực tế sau 6 tháng học Soroban

Mình chia sẻ kết quả của con mình để bạn có hình dung thực tế.

• •Tốc độ tính: Từ 8-10 giây cho phép tính 2 chữ số xuống còn 3-4 giây
• •Độ chính xác: Từ sai 3-4 bài/10 bài xuống còn sai 1 bài hoặc không sai
• •Tính nhẩm: Con bắt đầu tính được trong đầu (tưởng tượng bàn tính), không cần viết ra giấy
• •Tự tin: Con giơ tay phát biểu nhiều hơn, không còn sợ bị hỏi bài toán
• •Điểm số: Từ 7-8 điểm lên 9-10 điểm đều (môn toán)

Mình không nói Soroban là phép màu. Con mình không trở thành thần đồng. Nhưng con tiến bộ rõ rệt, và quan trọng nhất: con thích học toán hơn trước.

Câu hỏi thường gặp về Soroban