Phép trừ đơn giản trên Soroban – Ngược lại với cộng
Hướng dẫn cách trừ trên Soroban khi số bị trừ đủ hạt. Quy tắc đơn giản: trừ = gạt hạt ra xa thanh ngang.
Phép trừ trên Soroban là động tác ngược với cộng. Cộng = gạt hạt vào thanh ngang. Trừ = gạt hạt ra xa thanh ngang. Bài này hướng dẫn trừ đơn giản – khi số bị trừ có đủ hạt để gạt ra.
Nguyên tắc trừ trên Soroban
Trừ = gạt hạt ra xa thanh ngang (ngược với cộng).
- •Trừ 1-4: Gạt hạt đất xuống (dùng ngón trỏ)
- •Trừ 5: Gạt hạt trời lên (dùng ngón trỏ)
So sánh: Cộng dùng ngón cái gạt lên. Trừ dùng ngón trỏ gạt xuống/lên (ra xa thanh ngang).
Ví dụ 1: 4 - 2
Bước 1: Biểu diễn số 4
Gạt 4 hạt đất lên áp thanh ngang.
Bước 2: Trừ 2
Dùng ngón trỏ gạt 2 hạt đất xuống (ra xa thanh ngang).
Kết quả
Còn 2 hạt đất áp thanh ngang = 2. Vậy 4 - 2 = 2.
Ví dụ 2: 7 - 3
Bước 1: Biểu diễn số 7
Gạt hạt trời xuống (= 5) + gạt 2 hạt đất lên (= 2). Tổng = 7.
Bước 2: Trừ 3
Có 2 hạt đất đang áp, cần trừ 3. Có đủ không? CÓ – vì tổng là 7, trừ 3 còn 4.
Cách làm: Gạt 2 hạt đất xuống (trừ 2), còn cần trừ 1 nữa... Nhưng không còn hạt đất để trừ!
→ Đây thực ra cần dùng "Bạn của 5". Để đơn giản, ta học các trường hợp có đủ hạt trước.
Các trường hợp trừ đơn giản
Trừ với hạt đất (có đủ hạt)
| Phép tính | Trên Soroban | Kết quả |
|---|---|---|
| 2 - 1 | Có 2 hạt đất, gạt 1 hạt xuống | 1 hạt đất = 1 |
| 3 - 1 | Có 3 hạt đất, gạt 1 hạt xuống | 2 hạt đất = 2 |
| 3 - 2 | Có 3 hạt đất, gạt 2 hạt xuống | 1 hạt đất = 1 |
| 4 - 1 | Có 4 hạt đất, gạt 1 hạt xuống | 3 hạt đất = 3 |
| 4 - 2 | Có 4 hạt đất, gạt 2 hạt xuống | 2 hạt đất = 2 |
| 4 - 3 | Có 4 hạt đất, gạt 3 hạt xuống | 1 hạt đất = 1 |
Trừ 5 (gạt hạt trời lên)
| Phép tính | Trên Soroban | Kết quả |
|---|---|---|
| 5 - 5 | Gạt hạt trời lên (ra xa) | 0 |
| 6 - 5 | Gạt hạt trời lên, còn 1 hạt đất | 1 |
| 7 - 5 | Gạt hạt trời lên, còn 2 hạt đất | 2 |
| 8 - 5 | Gạt hạt trời lên, còn 3 hạt đất | 3 |
| 9 - 5 | Gạt hạt trời lên, còn 4 hạt đất | 4 |
Trừ với số 6-9 (khi đủ hạt đất)
| Phép tính | Trên Soroban | Kết quả |
|---|---|---|
| 7 - 1 | Đang có 5+2, gạt 1 hạt đất xuống | 5 + 1 = 6 |
| 7 - 2 | Đang có 5+2, gạt 2 hạt đất xuống | 5 + 0 = 5 |
| 8 - 1 | Đang có 5+3, gạt 1 hạt đất xuống | 5 + 2 = 7 |
| 8 - 2 | Đang có 5+3, gạt 2 hạt đất xuống | 5 + 1 = 6 |
| 9 - 1 | Đang có 5+4, gạt 1 hạt đất xuống | 5 + 3 = 8 |
| 9 - 4 | Đang có 5+4, gạt 4 hạt đất xuống | 5 + 0 = 5 |
Khi nào KHÔNG dùng được cách này?
Khi không đủ hạt đất để trừ trực tiếp:
- •7 - 3: Đang có 5+2, muốn trừ 3 nhưng chỉ có 2 hạt đất. → Cần dùng Bạn của 5.
- •12 - 5: Cần xử lý giữa 2 cột. → Cần dùng Bạn của 10.
Bài tập trừ đơn giản
Bài 1: Trừ trong phạm vi hạt đất
2-1, 3-1, 3-2, 4-1, 4-2, 4-3
Bài 2: Trừ 5
5-5, 6-5, 7-5, 8-5, 9-5
Bài 3: Trừ với 6-9
7-1, 7-2, 8-1, 8-2, 8-3, 9-1, 9-2, 9-3, 9-4
Bài 4: Trừ liên tiếp
4-1-1-1 = ?
9-1-1-1-1 = ?
So sánh cộng và trừ
| Phép tính | Động tác | Ngón tay |
|---|---|---|
| Cộng 1-4 | Gạt hạt đất LÊN | Ngón cái |
| Trừ 1-4 | Gạt hạt đất XUỐNG | Ngón trỏ |
| Cộng 5 | Gạt hạt trời XUỐNG | Ngón trỏ |
| Trừ 5 | Gạt hạt trời LÊN | Ngón trỏ |
Trừ là động tác ngược của cộng. Khi con thành thạo cả hai, việc học Bạn của 5 và Bạn của 10 sẽ dễ hơn nhiều.
Mình cho con luyện cả cộng lẫn trừ trên Sorokid. App xen kẽ bài cộng và trừ để con không bị "quên" phép tính nào.
Sorokid có bài tập trừ từ cơ bản, xen kẽ với cộng giúp con luyện đều đặn và nhớ lâu cả hai phép tính.
Cho con luyện thử miễn phí 7 ngày