Phép chia trên Soroban – Hướng dẫn chi tiết cho phụ huynh
Phép chia là phép tính khó nhất trên Soroban. Bài này hướng dẫn cách chia cơ bản với ví dụ từng bước.
Phép chia là phép tính khó nhất trên Soroban. Con cần thuộc bảng cửu chương và thành thạo phép trừ trước khi học chia. Bài này hướng dẫn cách chia cơ bản.
Yêu cầu trước khi học chia
- •Thuộc bảng cửu chương: Đặc biệt cần biết nghịch đảo (84 ÷ 7 = ? nghĩa là 7 × ? = 84)
- •Thành thạo phép trừ: Vì chia = trừ nhiều lần
- •Thành thạo phép nhân: Để kiểm tra kết quả
Phép chia là phép tính cuối cùng học trên Soroban. Không nên vội, đảm bảo con vững các phép tính khác trước.
Nguyên tắc chia trên Soroban
Chia trên Soroban thực chất là TRỪ NHIỀU LẦN và ĐẾM số lần trừ.
Quy trình:
- •Đặt số bị chia ở bên phải Soroban
- •Số chia nhớ trong đầu hoặc đặt riêng
- •Ước lượng thương (kết quả), đặt ở bên trái số bị chia
- •Nhân thương × số chia, trừ vào số bị chia
- •Lặp lại cho đến khi số bị chia = 0 hoặc còn dư
Ví dụ 1: 84 ÷ 7 = ?
Bước 1: Setup
- •Số chia: 7 (nhớ trong đầu)
- •Đặt 84 ở cột 7-8: Cột 7 = 8, cột 8 = 4
- •Thương sẽ đặt ở cột 5-6
Bước 2: Ước lượng thương đầu tiên
- •Nhìn 84, chia cho 7
- •8 ÷ 7 = 1 (lấy phần nguyên)
- •Đặt 1 vào cột 5
Bước 3: Trừ (1 × 7 = 7)
- •Trừ 7 từ 8: 8 - 7 = 1
- •Cột 7 bây giờ = 1
- •Số bị chia còn: 14
Bước 4: Tiếp tục chia 14 ÷ 7
- •14 ÷ 7 = 2
- •Đặt 2 vào cột 6
- •Trừ 14: 14 - 14 = 0
Kết quả: Cột 5 = 1, cột 6 = 2. Thương = 12. ✓
Kiểm tra: 12 × 7 = 84. ✓
Ví dụ 2: 156 ÷ 12 = ?
Bước 1: Setup
- •Số chia: 12
- •Đặt 156 ở cột 6-7-8
Bước 2: Ước lượng thương
- •15 ÷ 12 = 1 (lấy phần nguyên)
- •Đặt 1 vào cột 4
Bước 3: Trừ (1 × 12 = 12)
- •Trừ 12 từ 15: 15 - 12 = 3
- •Số bị chia còn: 36
Bước 4: Tiếp tục chia 36 ÷ 12
- •36 ÷ 12 = 3
- •Đặt 3 vào cột 5
- •Trừ 36: 36 - 36 = 0
Kết quả: Thương = 13. ✓
Kiểm tra: 13 × 12 = 156. ✓
Ví dụ 3: 100 ÷ 7 = ? (chia có dư)
Bước 1: Setup
- •Số chia: 7
- •Đặt 100
Bước 2: Ước lượng và trừ
- •10 ÷ 7 = 1 → Đặt 1, trừ 7 → Còn 30
- •30 ÷ 7 = 4 → Đặt 4, trừ 28 → Còn 2
Kết quả: Thương = 14, dư = 2.
Kiểm tra: 14 × 7 + 2 = 98 + 2 = 100. ✓
Xử lý khi ước lượng sai
Đôi khi ước lượng thương bị sai. Có 2 trường hợp:
Ước lượng QUÁ LỚN
Ví dụ: 45 ÷ 7. Ước lượng 4 ÷ 7 = ?, nghĩ rằng = 7. Nhưng 7 × 7 = 49 > 45.
Cách xử lý: Giảm thương xuống 1. Thử 6: 6 × 7 = 42 < 45. OK!
Ước lượng QUÁ NHỎ
Ví dụ: 63 ÷ 7. Ước lượng 6 ÷ 7 = 0. Nhưng 63 ÷ 7 = 9, không phải 0.
Cách xử lý: Xét thêm chữ số tiếp theo (63 ÷ 7 = 9).
Ước lượng sai là bình thường khi mới học. Quan trọng là biết cách điều chỉnh.
Bài tập thực hành
Mức 1: Chia hết, 1 chữ số
36÷6, 49÷7, 72÷8, 81÷9, 56÷7
Mức 2: Chia hết, 2 chữ số
84÷7, 96÷8, 144÷12, 169÷13, 225÷15
Mức 3: Chia có dư
50÷7, 100÷9, 67÷8, 123÷11, 200÷13
Mẹo chia nhanh
- •Thuộc nghịch đảo bảng cửu chương: 63 ÷ 7 = ? là hỏi 7 × ? = 63
- •Ước lượng nhanh: Nhìn 1-2 chữ số đầu của số bị chia
- •Kiểm tra bằng nhân: Thương × số chia + dư = số bị chia
- •Luyện từ dễ đến khó: Chia hết trước, chia có dư sau
Phép chia khó nhất trong 4 phép tính. Đừng nản, cho con luyện từ từ. Khi thành thạo, con có thể chia số 3-4 chữ số trong vài giây!
Mình cho con luyện chia trên Sorokid. App có chế độ gợi ý khi con ước lượng sai, giúp con tự điều chỉnh.
Sorokid có bài tập phép chia với gợi ý từng bước, giúp con tự tin hơn khi gặp phép chia khó.
Cho con luyện thử