Chiếc Nón Kỳ Diệu – cách tôi gọi học sinh mà không ai kêu ca

Vấn đề tôi gặp phải

Tôi dạy Ngữ văn lớp 8, mỗi lớp hơn 40 học sinh. Mỗi tiết tôi chỉ gọi được 5-7 em trả lời câu hỏi. Vấn đề là: tôi hay gọi những em ngồi gần, những em hay giơ tay, hoặc những em tôi muốn kiểm tra vì nghi ngờ không học bài.

Kết quả? Học sinh ở cuối lớp 'an toàn' cả năm. Một số em than phiền tôi thiên vị. Dù tôi cố gắng ghi nhớ ai đã được gọi, ai chưa – nhưng với 4 lớp, gần 180 học sinh, tôi không thể.

Còn một vấn đề nữa: những học sinh nhút nhát gần như không bao giờ được nói. Tôi biết một số em hiểu bài nhưng không dám giơ tay. Trong khi những em nhanh miệng luôn giành phần trả lời.

Tình cờ tìm được giải pháp

Một hôm lướt Facebook, tôi thấy đồng nghiệp chia sẻ video quay số gọi học sinh. Nhìn học sinh hồi hộp chờ xem ai bị gọi, tôi tò mò tìm hiểu.

Tôi thử vài website nhưng đa số bằng tiếng Anh hoặc phải đăng ký tài khoản. Sau đó tôi tìm được Chiếc Nón Kỳ Diệu trên sorokid.com – miễn phí, tiếng Việt, không cần đăng nhập. Nhập danh sách lớp xong là quay được luôn.

Lần đầu dùng trên lớp

Buổi đầu tiên, tôi mở lên máy chiếu và nói: 'Từ hôm nay, cô sẽ dùng vòng quay này để gọi các em. Ai trúng thì trả lời nhé.'

Học sinh tò mò: 'Ơ, giống Chiếc Nón Kỳ Diệu trên TV!' Đúng là vậy – vòng quay có màu sắc, có âm thanh, nhìn khá hấp dẫn. Khi tôi bấm quay, cả lớp im lặng nhìn. Rồi khi kim dừng, tiếng cười vang lên: 'Trúng Minh rồi! Minh trả lời đi!'

Minh – học sinh ngồi cuối lớp, cả học kỳ chưa được gọi lần nào. Em hơi bất ngờ nhưng đứng lên trả lời được. Tôi thấy em có vẻ... vui?

Những thay đổi tôi nhận ra

Sau vài tuần sử dụng, tôi nhận thấy một số điều:

• •Không ai than phiền thiên vị nữa – Vòng quay quyết định, không phải tôi. Học sinh hiểu điều đó.
• •Các em tập trung hơn – Vì ai cũng có thể bị gọi, nên các em để ý bài hơn. Đặc biệt những em hay ngồi chơi cuối lớp.
• •Những em nhút nhát có cơ hội – Có em cả năm không dám giơ tay, nhưng khi bị 'gọi' bởi vòng quay thì phải trả lời. Và thực ra nhiều em làm tốt hơn tôi tưởng.
• •Không khí lớp vui hơn – Cái khoảnh khắc chờ vòng quay dừng tạo ra sự hồi hộp nhẹ nhàng. Học sinh có vẻ thích điều đó.

Không chỉ để gọi tên

Sau một thời gian, tôi phát hiện có thể dùng vòng quay cho nhiều việc khác:

• •Chọn câu hỏi – Nhập các câu hỏi ôn tập, quay xem làm câu nào
• •Chọn nhóm trình bày – Thay vì chỉ định, để vòng quay chọn
• •Chọn phần thưởng – Học sinh trả lời đúng được quay thưởng
• •Chọn bài tập về nhà – Mỗi nhóm quay xem làm bài nào (các em thích hơn là cả lớp làm giống nhau)

Một vài lưu ý thực tế

Không phải mọi thứ đều màu hồng. Có vài điều tôi rút ra:

• •Không dùng liên tục – Nếu tiết nào cũng quay, học sinh sẽ chán. Tôi chỉ dùng 1-2 lần/tiết, hoặc có tiết không dùng.
• •Phải chuẩn bị sẵn danh sách – Tiết đầu tiên tôi mất 3 phút nhập tên. Sau đó tôi lưu sẵn danh sách, mở ra là dùng được luôn.
• •Một số em vẫn căng thẳng – Có em lo sợ bị gọi. Tôi thường đặt câu hỏi dễ hơn nếu biết em đó nhút nhát.
• •Máy chiếu phải đủ sáng – Nếu phòng học quá sáng, có thể khó nhìn. Tốt nhất là kéo rèm một phần.

Phản hồi từ học sinh

Cuối học kỳ, tôi hỏi học sinh về cách gọi tên này. Đa số nói thích vì 'công bằng'. Một em viết: 'Em thấy mình cũng được quan tâm, không phải chỉ mấy bạn học giỏi.'

Cũng có em nói 'hồi hộp quá', nhưng khi tôi hỏi có muốn quay lại cách cũ không, không ai đồng ý.

Kết

Chiếc Nón Kỳ Diệu không phải công cụ thần kỳ. Nó chỉ là một vòng quay số. Nhưng với tôi, nó giải quyết được vấn đề mà tôi loay hoay nhiều năm: làm sao để công bằng khi gọi học sinh.

Điều quan trọng không phải là công cụ, mà là cách chúng ta dùng nó. Vòng quay chỉ là cái cớ để tạo sự công bằng và một chút vui vẻ trong tiết học.