Cách biểu diễn số 0-9 trên Soroban – Bài học đầu tiên của con
Hướng dẫn chi tiết cách đọc và biểu diễn số từ 0 đến 9 trên bàn tính Soroban. Có bảng minh họa và bài tập cho con luyện.
Học Soroban bắt đầu từ việc đọc số. Nếu con không biểu diễn được số, không thể học cộng trừ. Đây là bài học đầu tiên – và cũng là nền tảng cho mọi thứ về sau.
Quy tắc cơ bản
Trên mỗi thanh dọc (1 cột) của Soroban:
- •Hạt trời (phía trên thanh ngang): 1 hạt, giá trị = 5
- •Hạt đất (phía dưới thanh ngang): 4 hạt, mỗi hạt = 1
Cách đọc số: Chỉ đếm những hạt ÁP SÁT vào thanh ngang.
- •Hạt trời gạt xuống (áp thanh ngang) → cộng 5
- •Hạt đất gạt lên (áp thanh ngang) → cộng số hạt
- •Hạt ở xa thanh ngang → không tính
Mẹo nhớ: "Áp vào = có giá trị. Rời ra = không tính."
Bảng biểu diễn số 0-9
Dưới đây là cách biểu diễn từng số trên 1 cột Soroban:
| Số | Hạt trời (5) | Hạt đất (1) | Mô tả |
|---|---|---|---|
| 0 | Lên (xa) | Xuống (xa) | Không hạt nào áp thanh ngang |
| 1 | Lên (xa) | 1 hạt áp | 1 hạt đất gạt lên |
| 2 | Lên (xa) | 2 hạt áp | 2 hạt đất gạt lên |
| 3 | Lên (xa) | 3 hạt áp | 3 hạt đất gạt lên |
| 4 | Lên (xa) | 4 hạt áp | 4 hạt đất gạt lên |
| 5 | Xuống (áp) | Xuống (xa) | Chỉ hạt trời áp thanh ngang |
| 6 | Xuống (áp) | 1 hạt áp | Hạt trời + 1 hạt đất = 5+1 |
| 7 | Xuống (áp) | 2 hạt áp | Hạt trời + 2 hạt đất = 5+2 |
| 8 | Xuống (áp) | 3 hạt áp | Hạt trời + 3 hạt đất = 5+3 |
| 9 | Xuống (áp) | 4 hạt áp | Hạt trời + 4 hạt đất = 5+4 |
Cách gạt từng số
Số 0
Tất cả hạt ở xa thanh ngang. Hạt trời ở trên, 4 hạt đất ở dưới. Đây là trạng thái "reset" của Soroban.
Số 1-4
Chỉ dùng hạt đất. Dùng ngón cái gạt hạt đất lên áp thanh ngang.
- •Số 1: Gạt 1 hạt đất lên
- •Số 2: Gạt 2 hạt đất lên
- •Số 3: Gạt 3 hạt đất lên
- •Số 4: Gạt 4 hạt đất lên (hết hạt đất)
Số 5
Chỉ dùng hạt trời. Dùng ngón trỏ gạt hạt trời xuống áp thanh ngang. Tất cả hạt đất ở xa.
Số 6-9
Dùng cả hạt trời và hạt đất.
- •Số 6: Hạt trời xuống + 1 hạt đất lên = 5 + 1
- •Số 7: Hạt trời xuống + 2 hạt đất lên = 5 + 2
- •Số 8: Hạt trời xuống + 3 hạt đất lên = 5 + 3
- •Số 9: Hạt trời xuống + 4 hạt đất lên = 5 + 4
Số lớn nhất trên 1 cột là 9 (= 5 + 4). Muốn biểu diễn số 10 trở lên phải dùng thêm cột bên trái.
Bài tập cho con
Bài 1: Gạt số theo thứ tự
Yêu cầu con gạt: 0 → 1 → 2 → 3 → 4 → 5 → 6 → 7 → 8 → 9 → 0
Lặp lại 5-10 lần. Mục đích: quen động tác gạt.
Bài 2: Gạt số ngẫu nhiên
Phụ huynh đọc số bất kỳ, con gạt trên Soroban.
Ví dụ: "7" → con gạt hạt trời xuống + 2 hạt đất lên.
Bài 3: Đọc số từ Soroban
Phụ huynh gạt số trên Soroban, con nhìn và đọc số đó.
Ví dụ: Gạt hạt trời + 3 hạt đất → con đọc "8".
Bài 4: So sánh số
Gạt 2 số trên 2 cột khác nhau, hỏi con số nào lớn hơn.
Lỗi thường gặp
- •Nhầm số 4 và số 9: Số 4 chỉ có hạt đất, số 9 có cả hạt trời
- •Đếm sai hạt: Nhớ chỉ đếm hạt ÁP thanh ngang
- •Quên hạt trời = 5: Hay nhầm hạt trời = 1
Mẹo giúp con nhớ nhanh
- •0-4: Chỉ có hạt đất (đếm = bao nhiêu hạt)
- •5: Chỉ có hạt trời
- •6-9: Hạt trời + hạt đất (5 + số hạt đất)
Khi con thành thạo số 0-9, có thể chuyển sang học số hàng chục, trăm.
Đừng vội. Cho con luyện số 0-9 thật thành thạo (2-3 ngày) trước khi học tiếp. Nền tảng vững = học nhanh về sau.
Mình cho con luyện trên Sorokid. App có bài tập nhận diện số, con nhìn Soroban và chọn đáp án. Học như chơi game.
Sorokid có bài tập luyện nhận diện số từ 0-9, giúp con thuộc nhanh mà không chán. Học như chơi game.
Cho con thử học miễn phí 7 ngày