Con sợ toán vì mẹ từng la con – Bài học đau lòng mình nhận ra quá muộn

Mình Từng Nghĩ Mình Đang Giúp Con

Con mình lớp 2, học toán không tệ nhưng hay sai những lỗi "ngớ ngẩn". 6+7 có khi ra 12. 15-8 ra 6. Những phép tính đơn giản mà con cứ sai hoài.

Mình nghĩ: "Phải nghiêm khắc thì con mới chịu tập trung." Mình không đánh, không mắng to, nhưng mỗi lần con sai, mình thở dài. Mình nhíu mày. Mình hỏi bằng giọng mệt mỏi: "Sao lại sai nữa?"

Mình nghĩ đó là "kỷ luật", là "nghiêm khắc", là "vì con tốt". Mình không biết mình đang từng ngày phá hủy niềm vui học tập của con.

Tối Hôm Đó

Con đang làm bài, mình ngồi bên cạnh. Con tính 24+18, viết ra 32. Sai. Mình chưa kịp nói gì, con đã khóc.

"Con không muốn học nữa! Học toán toàn bị mẹ la! Con ghét học!" – Con khóc nức nở.

Mình choáng. Mình có la đâu? Mình chỉ... thở dài thôi mà. Mình chỉ hỏi tại sao sai thôi mà.

Nhưng nhìn vào mắt con, mình thấy sự sợ hãi. Con sợ ngồi vào bàn học. Con sợ làm sai. Con sợ nhìn mặt mình.

Đêm đó mình không ngủ được. Mình tự hỏi: mình đã làm gì sai?

Mình Tìm Hiểu Và Hiểu Ra Điều Này

Mình đọc được một bài viết về tâm lý trẻ em. Nó giải thích: não trẻ học thông qua cảm xúc. Khi con cảm thấy an toàn, vui vẻ - não mở ra và tiếp thu. Khi con sợ hãi, lo lắng - não đóng lại, chỉ muốn "thoát thân".

Mỗi lần mình thở dài, nhíu mày, nói giọng lạnh - não con ghi nhớ: "Toán = nguy hiểm. Toán = cảm giác tệ. Tránh xa toán."

Con không ghét toán. Con ghét cảm giác khi học toán với mình.

Và đây là điều đau lòng nhất: mình tưởng mình đang dạy con học, nhưng thực ra mình đang dạy con sợ học.

Những Câu Nói "Bình Thường" Mà Thực Ra Rất Tệ

Mình liệt kê lại những câu mình hay nói, và nhận ra chúng tệ thế nào với con:

• •"Sao đơn giản thế mà cũng sai?" → Con hiểu: "Mình dốt, ai cũng làm được trừ mình."
• •"Mới học xong mà quên rồi à?" → Con hiểu: "Mình có vấn đề, mình không bình thường."
• •"Con có để tâm học không đấy?" → Con hiểu: "Mình lười, mình không chịu cố gắng."
• •*Thở dài* → Con hiểu: "Mình làm mẹ thất vọng. Mình là gánh nặng."

Mình không hét, không đánh. Nhưng những câu nói này, những biểu cảm này - với con, chúng đau không kém.

Mình Quyết Định Thay Đổi

Mình xin lỗi con. "Mẹ xin lỗi con. Mẹ đã làm con sợ học. Mẹ sẽ thay đổi."

Con ôm mình khóc. Mình cũng khóc.

Từ hôm đó, mình áp dụng những thay đổi sau:

1. Khi con sai, mình hỏi thay vì phán xét

Thay vì "Sao sai nữa?", mình hỏi: "Con tính thế nào nhỉ? Kể mẹ nghe đi." Giọng nhẹ nhàng, như đang tò mò thật sự.

Khi con giải thích cách tính, mình thường tìm ra chỗ con nhầm - và con cũng tự nhận ra. Không cần mình chỉ trích.

2. Khen nỗ lực, không chỉ khen đúng

"Con ngồi tập trung tốt quá!" "Con làm kiên trì ghê!" "Con dám thử bài khó, mẹ thích!" - Mình khen quá trình, không chỉ khen kết quả.

Khi con làm sai nhưng đã cố gắng, mình vẫn khen: "Con làm đúng bước này rồi, chỉ sai một chút ở bước kia thôi. Gần đúng lắm rồi!"

3. Giảm thời gian ngồi cạnh con

Mình nhận ra: mình ngồi cạnh là mình tạo áp lực. Con căng thẳng vì sợ mình nhìn thấy con sai.

Mình cho con tự học với app, mình đi làm việc khác. App không thở dài. App không nhíu mày. App chấm điểm khách quan, sai thì làm lại, không có ai phán xét.

4. Tách "sai" ra khỏi "tệ"

Mình dạy con: sai là bình thường. Ai cũng sai. Sai không có nghĩa là con dốt. Sai chỉ có nghĩa là con đang học.

Mình kể cho con nghe: "Hồi nhỏ mẹ cũng sai hoài. Đến giờ mẹ đi làm vẫn sai. Sai thì sửa thôi, không sao cả."

Kết Quả Sau 1 Tháng

Tuần đầu tiên, con vẫn còn rụt rè. Mỗi lần làm sai, con liếc nhìn mình - chờ phản ứng. Mình cười: "Không sao con, thử lại đi." Con ngạc nhiên.

Tuần thứ hai, con bắt đầu thoải mái hơn. Con dám hỏi khi không hiểu. Trước đây con không dám hỏi vì sợ mình la "Sao không nghe giảng?"

Tuần thứ ba, con chủ động xin học. "Mẹ ơi, con chơi Sorokid nha!" Con gọi là "chơi", không phải "học". Đó là dấu hiệu tốt.

Sau 1 tháng, con không còn khóc khi ngồi vào bàn học nữa. Con cười nhiều hơn. Con tự tin hơn.

Và điều khiến mình xúc động nhất: một hôm con làm sai, tự nhận ra, rồi nói: "Ôi, con sai rồi! Để con làm lại." Không khóc. Không sợ. Bình thản như không có gì.

Con đã không còn sợ sai nữa.

Bài Học Mình Rút Ra

1. Trẻ con học bằng cảm xúc

Nếu con cảm thấy an toàn, vui vẻ - con sẽ muốn học. Nếu con sợ hãi - con sẽ tránh né. Không có ngoại lệ.

2. Phản ứng của mình quan trọng hơn bài học

Con có thể quên 5+3 là mấy. Nhưng con sẽ nhớ mãi cảm giác khi bị mình la. Cảm xúc in sâu hơn kiến thức.

3. Không la không có nghĩa là không nghiêm khắc

Mình vẫn có thể đặt ra yêu cầu, giới hạn. Nhưng mình làm với thái độ ấm áp thay vì lạnh lùng. Con vẫn nghe lời, mà không sợ hãi.

4. Công cụ hỗ trợ giảm xung đột

Khi con học với app, không có mình ngồi cạnh - cả hai đều thoải mái hơn. Mình không bực, con không sợ. App chấm điểm công bằng, không có cảm xúc tiêu cực.

Lời Khuyên Cho Phụ Huynh

Nếu con bạn đang sợ học, hãy thử:

1. Xin lỗi con: Nói với con rằng bạn biết mình đã sai, và bạn sẽ thay đổi. Con sẽ cảm nhận được sự chân thành.

2. Thay đổi ngôn ngữ: "Sai rồi" → "Gần đúng rồi". "Sao sai nữa?" → "Con tính thế nào nhỉ?"

3. Kiểm soát biểu cảm: Đừng thở dài, đừng nhíu mày. Trẻ đọc ngôn ngữ cơ thể rất giỏi.

4. Giảm áp lực bằng công cụ: Cho con tự học với app để giảm tương tác trực tiếp căng thẳng.

5. Kiên nhẫn: Cần 2-4 tuần để con bắt đầu tin tưởng lại. Đừng mong thay đổi sau 1-2 ngày.