
Bảng cửu chương – Nên học thuộc hay cần hiểu? Phương pháp kết hợp hiệu quả nhất
Ông bà bảo học thuộc, sách mới bảo hiểu bản chất. Đâu mới đúng? Phân tích ưu nhược điểm, cách dạy con bảng cửu chương vừa thuộc vừa hiểu, timeline học lý tưởng.
"Hai nhân hai bằng bốn, hai nhân ba bằng sáu, hai nhân bốn bằng tám..." – Con mình đọc bảng cửu chương như hát rap. Thuộc làu. Nhưng khi mình hỏi: 'Con ơi, 2 × 3 nghĩa là gì?' Con im lặng, không trả lời được. Mình giật mình: con thuộc nhưng không hiểu? Vậy là đúng hay sai? Mình bắt đầu tìm hiểu và nhận ra: đây là cuộc tranh luận muôn thuở giữa hai trường phái giáo dục.
Hai trường phái: Học thuộc vs. Hiểu bản chất
Trường phái 1: Học thuộc lòng (Rote Learning)
Đây là cách ông bà, thầy cô thế hệ trước dạy. Đọc đi đọc lại đến khi thuộc. '7 × 8 = 56' – không cần biết tại sao, chỉ cần nhớ.
- •Ưu điểm: Nhanh, thực dụng, làm bài thi không cần suy nghĩ
- •Nhược điểm: Dễ quên nếu không dùng, không linh hoạt khi gặp bài lạ
Trường phái 2: Hiểu bản chất (Conceptual Understanding)
Đây là xu hướng giáo dục hiện đại. Hiểu 2 × 3 là '2 nhóm, mỗi nhóm 3 cái'. Hiểu để áp dụng linh hoạt.
- •Ưu điểm: Hiểu sâu, nhớ lâu, linh hoạt khi gặp dạng mới
- •Nhược điểm: Mất thời gian hơn, nếu CHỈ hiểu mà không thuộc thì làm bài chậm
Cả hai trường phái đều có lý. Vấn đề là: chọn cái nào, hay kết hợp cả hai?
Tại sao mình chọn KẾT HỢP cả hai?
Sau khi tìm hiểu, mình nhận ra: KHÔNG CẦN CHỌN một trong hai. Trẻ cần CẢ HAI để thực sự giỏi.
Nếu chỉ hiểu mà không thuộc
Con hiểu 7 × 8 = '7 nhóm, mỗi nhóm 8 cái'. Nhưng mỗi lần gặp 7 × 8, con phải ngồi tính: 8+8+8+8+8+8+8 = 56. Quá chậm cho bài kiểm tra, quá mệt cho não.
Nếu chỉ thuộc mà không hiểu
Con thuộc '7 × 8 = 56'. Nhưng gặp bài: 'Có 7 hộp, mỗi hộp 8 kẹo. Hỏi tổng mấy kẹo?' Con không biết phải dùng phép nhân. Vì con không hiểu '×' nghĩa là gì.
Hoặc gặp bài: 'Có 56 kẹo, chia đều 7 hộp. Mỗi hộp mấy kẹo?' Con không liên hệ được với 7 × 8 = 56.
Hiểu bản chất để BIẾT KHI NÀO DÙNG. Thuộc lòng để LÀM NHANH. Cả hai bổ sung cho nhau, không thay thế nhau.
Phương pháp của mình: HIỂU TRƯỚC, THUỘC SAU
Mình dạy con theo 3 bước: Hiểu → Luyện → Thuộc. Thứ tự này rất quan trọng.
Bước 1: Hiểu bản chất phép nhân
Trước khi học bảng cửu chương, con cần hiểu: NHÂN là gì?
Mình dùng đồ vật thật:
- •'Con có 3 hộp, mỗi hộp 4 viên kẹo. Tổng mấy viên?' → Con đếm: 12
- •'3 hộp × 4 viên = 12 viên' – Đây là phép nhân
- •'Nhân là cộng nhiều nhóm giống nhau'
Mình làm nhiều ví dụ với đồ vật khác nhau: viên bi, cái bút, miếng Lego... Cho đến khi con THỰC SỰ HIỂU: nhân = nhiều nhóm bằng nhau.
Bước 2: Luyện tập để thuộc dần
Sau khi hiểu, mình cho con luyện tập. Không phải đọc như vẹt, mà luyện qua NHIỀU HÌNH THỨC:
- •Sorokid: Mỗi ngày 10-15 phút, lặp đi lặp lại các phép nhân
- •Flashcard: Mình giơ card '6 × 7', con trả lời nhanh nhất có thể
- •Game: Thi đua với bố mẹ, ai trả lời nhanh hơn
- •Trong cuộc sống: 'Mẹ mua 4 hộp sữa, mỗi hộp 6 hộp nhỏ. Tổng mấy hộp?'
Qua luyện tập, con thuộc DẦN – không phải thuộc một lúc.
Bước 3: Kiểm tra – đã thành phản xạ chưa?
Mình kiểm tra bằng cách hỏi NGẪU NHIÊN, không theo thứ tự:
- •'7 × 8?' → Nếu con trả lời TRONG 3 GIÂY, con đã thuộc
- •'Có 8 túi, mỗi túi 7 quả. Tổng mấy quả?' → Nếu con biết dùng 8 × 7, con đã hiểu
Tiêu chuẩn của mình: con trả lời TRONG 3 GIÂY cho bất kỳ phép nhân nào trong bảng. Nếu phải ngập ngừng nghĩ 5-10 giây, con chưa thuộc đủ.
Timeline học bảng cửu chương lý tưởng
| Giai đoạn | Mục tiêu | Phương pháp |
|---|---|---|
| Trước lớp 2 | Hiểu khái niệm 'nhóm' | Đếm nhóm đồ vật, game đếm |
| Lớp 2 (đầu năm) | Hiểu bản chất phép nhân | Dùng đồ vật, hình ảnh |
| Lớp 2 (giữa năm) | Bắt đầu thuộc bảng 2, 5, 10 | Flashcard, Sorokid, game |
| Lớp 2 (cuối năm) | Thuộc thêm bảng 3, 4 | Luyện tập đều đặn |
| Lớp 3 (đầu năm) | Thuộc hết bảng 1-9 | Luyện tập, kiểm tra ngẫu nhiên |
| Lớp 3 (giữa-cuối) | Phản xạ (dưới 3 giây) | Duy trì luyện tập |
Mẹo giúp con thuộc bảng cửu chương nhanh hơn
1. Bắt đầu từ bảng dễ
Thứ tự nên học: Bảng 2 → Bảng 5 → Bảng 10 → Bảng 3 → Bảng 4 → Bảng 9 → Bảng 6 → Bảng 7 → Bảng 8.
Bảng 2, 5, 10 có quy luật dễ nhận. Bảng 7, 8 khó nhất vì ít quy luật.
2. Dùng quy luật
- •Bảng 2: Số chẵn tăng dần
- •Bảng 5: Kết thúc bằng 0 hoặc 5
- •Bảng 9: Tổng các chữ số = 9 (9, 18, 27... → 9, 1+8=9, 2+7=9...)
- •Bảng 10: Thêm số 0 vào sau
3. Tập trung vào phép nhân khó
Không cần thuộc hết 81 phép nhân. Thực ra chỉ cần thuộc 36 phép (vì 3 × 7 = 7 × 3).
Những phép nhân khó nhất (cần tập trung): 6×7, 6×8, 7×8, 7×9, 8×9. Luyện nhiều hơn với nhóm này.
4. Luyện tập NGẮN nhưng ĐỀU
10 phút mỗi ngày hiệu quả hơn 1 tiếng cuối tuần. Não cần thời gian 'ngấm' và củng cố.
Mẹo: Luyện bảng cửu chương lúc đầu óc tỉnh táo nhất (sáng sớm hoặc sau giấc ngủ trưa). Não học nhanh hơn khi còn 'tươi'.
Kết quả của con mình
Con mình học theo phương pháp 'Hiểu trước – Thuộc sau'. Sau 6 tháng:
- •Con thuộc toàn bộ bảng 1-9, trả lời trong 2-3 giây
- •Con hiểu khi nào dùng phép nhân, khi nào dùng phép chia
- •Gặp bài toán lạ, con vẫn biết cách giải vì HIỂU bản chất
- •Con không còn đọc bảng cửu chương như 'hát' nữa – con BIẾT
Kết luận: Hiểu để biết tại sao, Thuộc để làm nhanh
Đừng chọn một trong hai. Con bạn cần CẢ HAI.
- •Hiểu trước: Dùng đồ vật, hình ảnh để con hiểu phép nhân là gì
- •Thuộc sau: Luyện tập đều đặn với flashcard, app, game
- •Kiểm tra: Con trả lời trong 3 giây = đã thành phản xạ
Bảng cửu chương là NỀN TẢNG cho toàn bộ toán học sau này. Đầu tư thời gian dạy đúng cách ở giai đoạn này sẽ giúp con suốt đời.
Sorokid giúp con vừa HIỂU phép nhân qua hình ảnh bàn tính, vừa THUỘC qua luyện tập hàng ngày.
Cho con học bảng cửu chương hiệu quả